Mjellja dhe shumëzimi i asklepias me zhardhok

Mbjellja e kësaj bime kërkon një planifikim të kujdesshëm dhe një kuptim të mirë të nevojave të saj fillestare për t’u stabilizuar. Procesi fillon me zgjedhjen e kohës së duhur, e cila zakonisht është pranvera e hershme ose vjeshta. Asklepia me zhardhok ka një sistem rrënjor që nuk i pëlqen lëvizjet e shpeshta, ndaj vendi i parë duhet të jetë ai përfundimtar. Përgatitja e duhur e vendit të mbjelljes siguron që bima të ketë nisjen më të mirë të mundshme në jetën e saj të re.

Hapi i parë është përzgjedhja e një lokacioni që merr rrezet e diellit gjatë gjithë ditës. Toka duhet të gërmohet thellë për të liruar strukturën dhe për të lehtësuar depërtimin e rrënjës. Mund të shtosh pak rërë ose gurë të vegjël nëse toka jote është shumë argjilore dhe e ngjeshur. Një vrimë mbjelljeje dy herë më e gjerë se masa e rrënjëve do t’i japë bimës hapësirën e nevojshme për t’u zgjeruar.

Kur e vendos bimën në vrimë, sigurohu që baza e kërcellit të jetë në të njëjtin nivel me sipërfaqen e tokës. Mbushja e hapësirës përreth duhet bërë me kujdes për të mos lënë xhepa ajri të mëdhenj. Shtypja e lehtë e tokës me duar rreth bazës do të stabilizojë pozicionin e bimës së re. Menjëherë pas mbjelljes, një ujitje e bollshme ndihmon në vendosjen e kontaktit të rrënjëve me dheun.

Distanca midis bimëve është një faktor kyç për të siguruar rritjen e tyre pa konkurrencë. Rekomandohet një hapësirë prej të paktën dyzet deri në gjashtëdhjetë centimetra midis tyre. Kjo lejon qarkullimin e ajrit dhe parandalon përhapjen e mundshme të sëmundjeve kërpudhore. Planifikimi i saktë i hapësirës garanton që kopshti të duket i mbushur por jo i mbingarkuar.

Shumëzimi përmes farave

Shumëzimi me fara është metoda më e zakonshme dhe shpesh më e suksesshme për këtë specie. Farat e asklepias me zhardhok kërkojnë një proces që quhet stratifikim i ftohtë për të mbirë. Kjo do të thotë se ato kanë nevojë për një periudhë lagështie dhe të ftohti për të imituar kushtet e dimrit natyror. Mund t’i mbjellësh farat direkt në kopsht gjatë vjeshtës dhe të lejosh natyrën të bëjë punën e saj.

Nëse preferon t’i nisësh farat në ambient të mbyllur, duhet t’i vendosësh ato në frigorifer për rreth gjashtë javë. Përdor një qese plastike me pak myshk ose letër thithëse të lagur për këtë proces. Pas kësaj periudhe, farat janë gati të mbillet në vazo të vogla me dhe special për farëra. Mbaji vazot në një vend të ngrohtë dhe me dritë deri në mbirjen e tyre.

Mbirja e farave mund të jetë e ngadaltë dhe ndonjëherë e parregullt, ndaj kërkohet durim. Kur fidanët të kenë zhvilluar dy deri në tre grupe gjethesh të vërteta, ato janë gati për t’u kalitur. Kalitja nënkupton nxjerrjen e tyre jashtë për disa orë çdo ditë për t’u mësuar me kushtet e jashtme. Ky hap është kritik për të shmangur shokun termik kur të mbillet përfundimisht në kopsht.

Gjatë mbjelljes së fidanëve të rinj, bëj shumë kujdes me rrënjën e tyre të brishtë. Eshtë më mirë të përdorësh vazo të bëra nga materiali i dekompozueshëm që mund të mbillet direkt. Kjo minimizon shqetësimin e rrënjës dhe rrit shanset për sukses në fazën e tranzicionit. Një fidan i trajtuar mirë do të zhvillohet shpejt në një bimë të fortë dhe të qëndrueshme.

Shumëzimi me ndarje të rrënjës

Ndarja e rrënjës është një metodë tjetër, por kërkon më shumë kujdes për shkak të ndjeshmërisë së zhardhokut. Kjo procedurë duhet të kryhet vetëm në bimë të vjetra dhe të shëndetshme gjatë periudhës së qetësisë. Koha më e mirë është fundi i vjeshtës ose fillimi i pranverës para se të nisë rritja. Gërmimi duhet të jetë shumë i gjerë për të nxjerrë të gjithë masën rrënjore pa e dëmtuar.

Përdor një thikë të mprehtë dhe të sterilizuar për të prerë zhardhokun në pjesë më të vogla. Çdo pjesë duhet të ketë të paktën një “sy” ose syth rritjeje të dukshëm për të pasur sukses. Plagët e prera mund të trajtohen me pluhur qymyri ose fungicid për të parandaluar kalbjen. Mbjellja e pjesëve të ndara duhet të bëhet menjëherë për të mos lejuar tharjen e tyre.

Pas mbjelljes së ndarjeve, mbaje tokën mesatarisht të lagur por asnjëherë të qullur. Bima do të ketë nevojë për kohë për të riparuar sistemin e saj rrënjor dhe për të rifilluar rritjen. Gjatë vitit të parë pas ndarjes, mund të mos shohësh lulëzim të bollshëm. Ky është një reagim normal pasi bima po fokuson energjinë e saj në rigjenerimin e rrënjëve.

Ndarja nuk rekomandohet të bëhet shpesh, pasi mund të dobësojë bimën prind. Një herë në katër deri në pesë vjet është më se e mjaftueshme për të rinuar popullatën. Kjo metodë të lejon të kesh klone identike të një bime që të pëlqen veçanërisht për ngjyrën ose formën. Profesionalizmi në këtë proces garanton që asnjë pjesë e bimës të mos shkojë dëm.

Kujdesi pas mbjelljes fillestare

Java e parë pas mbjelljes është vendimtare për mbijetesën e asklepias së re. Kontrollo lagështinë e tokës çdo ditë, sidomos nëse temperaturat janë të larta. Nëse vëren se gjethet po varen, kjo mund të jetë një shenjë e mungesës së ujit ose e shokut të mbjelljes. Një hije e përkohshme gjatë orëve të pikut mund të ndihmojë bimën të adaptohet më mirë.

Evito plehërimin e menjëhershëm me formula të forta kimike pas mbjelljes. Rrënjët e reja janë të ndjeshme dhe mund të digjen nga përqendrimet e larta të kripërave. Eshtë më mirë të përdorësh një shtresë të hollë komposti mirë të dekompozuar mbi sipërfaqe. Kjo do të lëshojë lëndë ushqyese gradualisht ndërsa bima fillon të rritet.

Mbrojtja nga dëmtuesit e mundshëm duhet të fillojë që në ditët e para. Kërmijtë dhe disa insekte mund t’i shohin fidanët e rinj si një vakt të shijshëm. Përdorimi i barrierave fizike ose metodave organike të mbrojtjes është i këshillueshëm. Një bimë e re që mbrohet mirë në fillim, do të jetë më rezistente kur të rritet.

Vëzhgimi i rritjes së re është treguesi më i mirë që mbjellja ka qenë e suksesshme. Sapo të shohësh gjethe të reja që zhvillohen, mund të jesh më i qetë për fatin e saj. Gradualisht mund të pakësosh shpeshtësinë e ujitjes për të nxitur rrënjët të kërkojnë ujë më thellë. Ky trajnim i hershëm ndihmon në krijimin e një bime rezistente ndaj thatësirës në të ardhmen.