Mbjellja dhe shumimi i skutelarisë së Kosta Rikës

Mbjellja e skutelarisë së Kosta Rikës kërkon një substrat të ajrosur, temperaturë të qëndrueshme dhe trajtim të kujdesshëm të sistemit rrënjor. Shumimi realizohet më lehtë me copa kërcelli, sepse ato ruajnë tiparet dekorative të bimës mëmë. Farat mund të përdoren kur janë të freskëta dhe me prejardhje të sigurt, por procesi është më i ngadaltë. Suksesi rritet ndjeshëm kur lagështia mbahet e njëtrajtshme pa krijuar ujë të ndenjur.

Përgatitja e substratit dhe e vazos

Për mbjellje përdor një përzierje të lehtë që kombinon mbajtjen e lagështisë me kullimin e shpejtë. Fibra e kokosit ose torfa mund të përzihet me perlit, lëvore të imët dhe kompost plotësisht të pjekur. Përbërësit e trashë krijojnë pore ajri dhe mbrojnë rrënjët nga asfiksia. Substrati duhet të jetë i pastër, pa erë myku dhe pa materiale organike të pazbërthyera.

Vazoja e re duhet të jetë vetëm pak më e madhe se masa e rrënjëve. Një ndryshim i tepërt në përmasa e mban dheun të lagësht për shumë gjatë. Vrimat e kullimit janë të domosdoshme dhe nuk duhet të bllokohen me dhe të ngjeshur. Një rrjetë e hollë mbi vrima mund të mbajë substratin pa penguar rrjedhjen e ujit.

Përpara përdorimit, vazot e ricikluara duhet të lahen dhe të dezinfektohen. Mbetjet e substratit të vjetër mund të përmbajnë spore kërpudhore, vezë insektesh ose kripëra plehrash. Shpëlarja e kujdesshme ul rrezikun e problemeve pas mbjelljes. Edhe veglat e punës duhet të pastrohen, sidomos kur më parë janë përdorur te bimë të sëmura.

Substrati laget lehtë përpara vendosjes së bimës, por nuk duhet të jetë baltë. Lagështia paraprake pengon largimin e ujit nga rrënjët e holla menjëherë pas mbjelljes. Një përzierje tepër e thatë mund të jetë e vështirë të laget në mënyrë të njëtrajtshme. Pas përgatitjes, materiali duhet të jetë i shkrifët dhe të ndahet lehtësisht me gishta.

Rimbjellja e një bime të zhvilluar

Koha më e mirë për rimbjellje është fillimi i pranverës, kur shfaqet rritja e re. Bima hiqet nga vazoja duke mbështetur bazën e kërcellit dhe duke shtypur butësisht anët e enës. Tërheqja e fortë nga lastarët mund të çajë kërcellin ose të shkëpusë rrënjët. Nëse masa rrënjore është e ngjeshur, vazoja mund të lirohet me një mjet të sheshtë përgjatë buzës.

Rrënjët e shëndetshme zakonisht janë të çelëta, të forta dhe pa erë të pakëndshme. Pjesët e zeza, të buta ose të zbrazëta duhet të priten me gërshërë të dezinfektuara. Dheu i vjetër hiqet vetëm aq sa është e nevojshme, sepse pastrimi agresiv krijon stres të panevojshëm. Në rast kalbjeje, megjithatë, substrati i infektuar duhet larguar sa më plotësisht.

Bima vendoset në të njëjtën thellësi që kishte në enën e mëparshme. Mbjellja shumë thellë mund të mbajë lagështi rreth bazës së kërcellit dhe të nxisë kalbjen. Hapësirat anësore mbushen gradualisht me substrat, pa e shtypur fort. Një ngjeshje e lehtë me gishta mjafton për të stabilizuar bimën.

Pas rimbjelljes bëhet një ujitje e plotë dhe uji i tepërt lihet të kullojë. Bima mbahet disa ditë në dritë të shpërndarë, larg rrezeve të forta. Plehërimi shtyhet zakonisht për dy deri në katër javë, në varësi të substratit të përdorur. Kjo periudhë i lejon rrënjët e dëmtuara të rikuperohen pa ekspozim ndaj kripërave të larta.

Shumimi me copa kërcelli

Për shumim zgjidhen lastarë të shëndetshëm, pa lule dhe pa shenja dëmtuesish. Çdo copë duhet të ketë disa nyje dhe një gjatësi të mjaftueshme për manipulim të sigurt. Prerja e poshtme bëhet menjëherë nën një nyjë, sepse aty formohen më lehtë rrënjët. Lulet dhe sythat hiqen që energjia të drejtohet te rrënjëzimi.

Gjethet e poshtme largohen, ndërsa në majë lihen një ose dy çifte të shëndetshme. Nëse gjethet janë të mëdha, ato mund të shkurtohen përgjysmë për të ulur humbjen e ujit. Baza mund të zhytet në hormon rrënjëzimi, por ky hap nuk është gjithmonë i domosdoshëm. Më e rëndësishme është që prerja të jetë e pastër dhe materiali të mos thahet.

Copat vendosen në një përzierje të varfër, të ajrosur dhe sterile, si torfë me perlit ose fibër kokosi me rërë të trashë. Substrati ngjishet lehtë rreth bazës për të siguruar kontakt të mirë. Ena mbulohet me një qese transparente ose vendoset në mini-serrë për të ruajtur lagështinë. Mbulesa duhet të ajroset çdo ditë që të mos krijohet kondensim i tepërt dhe myk.

Temperatura prej rreth 22–25 gradë Celsius favorizon formimin e rrënjëve. Drita duhet të jetë e fortë, por e filtruar, sepse dielli i drejtpërdrejtë mbinxeh enën. Rrënjëzimi zakonisht vërehet nga rritja e re dhe rezistenca e lehtë kur copa tërhiqet me kujdes. Pas formimit të rrënjëve, lagështia e ajrit ulet gradualisht për ta përshtatur bimën e re me kushtet normale.

Shumimi me fara dhe kujdesi për fidanët

Farat përdoren më rrallë, sepse mund të jenë të vështira për t’u gjetur dhe nuk mbijnë gjithmonë në mënyrë të njëtrajtshme. Ato duhet të jenë të freskëta, të pastra dhe të ruajtura në kushte të thata. Para mbjelljes kontrollohet nëse kërkojnë trajtim paraprak sipas origjinës së materialit. Farat shumë të vjetra kanë zakonisht energji mbirëse të ulët.

Mbjellja bëhet në tabaka me substrat të imët, të kullueshëm dhe të lagur paraprakisht. Farat vendosen në sipërfaqe dhe mbulohen me një shtresë shumë të hollë, nëse madhësia e tyre e lejon. Një mbulim i thellë mund të pengojë daljen e fidanëve të dobët. Ujitja kryhet me spërkatës të imët ose nga poshtë, që farat të mos zhvendosen.

Tabakaja mbahet në temperaturë të ngrohtë dhe me lagështi të qëndrueshme. Mbulesa transparente ndihmon në ruajtjen e mikroklimës, por kërkon ajrosje të përditshme. Substrati nuk duhet të thahet, por as të mbetet i ngopur me ujë. Ndriçimi i mirë pas mbirjes parandalon zgjatjen e dobët të fidanëve.

Kur fidanët formojnë disa gjethe të vërteta, ata mund të kalohen në enë individuale. Rrënjët kapen së bashku me një sasi të vogël substrati për të kufizuar dëmtimin. Fidanët mbahen fillimisht në lagështi pak më të lartë dhe pa diell të fortë. Plehërimi fillon me përqendrim shumë të ulët vetëm pasi të shfaqet rritje e qëndrueshme.