Mbjellja dhe shumimi i portulakës

Mbjellja dhe shumimi i portulakës janë procese të thjeshta dhe shpërblyese, të cilat i lejojnë edhe kopshtarët më pak me përvojë të kenë sukses. Kjo bimë e gjithanshme mund të shumohet lehtësisht si nga farat ashtu edhe nga prerjet e kërcellit, duke ofruar mundësi të shumta për të mbushur kopshtin me ngjyrat e saj të gjalla. Të kuptuarit e metodave të duhura dhe kohës së përshtatshme për mbjellje është thelbësore për të siguruar një mbirje të mirë dhe një rritje të shëndetshme të bimëve të reja. Pavarësisht nëse zgjedh të fillosh nga fara apo të përdorësh bimë ekzistuese për shumim, portulaka do të përshtatet me lehtësi dhe do të rritet shpejt, duke u bërë shpejt një nga bimët më të dashura në hapësirën tënde të gjelbër. Ky artikull do të ofrojë udhëzime të detajuara për secilën metodë, duke të ndihmuar të zgjerosh koleksionin tënd të portulakave pa mundim.

Përgatitja për mbjelljen nga fara

Mbjellja e portulakës nga fara është një mënyrë ekonomike dhe e lehtë për të rritur një numër të madh bimësh. Farat mund të mbillen direkt në kopsht pasi të ketë kaluar rreziku i ngricave të fundit dhe toka të jetë ngrohur në rreth 18-20°C. Zgjidh një vend me diell të plotë dhe sigurohu që toka të jetë e punuar mirë dhe me kullim të mirë. Pasi të kesh përgatitur shtratin e mbjelljes, shpërndaji farat e vogla në sipërfaqen e tokës.

Farat e portulakës kanë nevojë për dritë për të mbirë, prandaj është shumë e rëndësishme që të mos i mbulosh ato me dhe. Thjesht shtypi lehtë farat në sipërfaqen e tokës me anë të dorës ose me një dërrasë të sheshtë për të siguruar kontakt të mirë me dheun, por pa i futur nën të. Pas mbjelljes, ujite zonën me kujdes duke përdorur një spërkatës të imët për të mos i zhvendosur farat e vogla. Mbaje tokën lehtësisht të lagësht, por jo të ngopur me ujë, derisa të shfaqen filizat.

Për një fillim më të hershëm të sezonit, farat mund të mbillen brenda në ambiente të mbrojtura rreth 6-8 javë para datës së pritshme të ngricës së fundit. Përdor tabaka për mbirje ose vazo të vogla të mbushura me një përzierje të lehtë dheu për farishte. Shpërndaji farat në sipërfaqe, shtypi lehtë dhe mos i mbulo. Vendosi tabakatë në një vend të ngrohtë dhe me dritë, si një dritare me diell nga jugu, dhe mbaje dheun vazhdimisht të lagësht.

Mbirja zakonisht ndodh brenda 10-14 ditësh në kushte optimale. Pasi filizat të kenë zhvilluar dy palë gjethe të vërteta, ata mund të rrallohen për t’u dhënë më shumë hapësirë bimëve më të forta. Para se t’i mbjellësh jashtë, është thelbësore t’i kalitësh fidanët duke i ekspozuar gradualisht ndaj kushteve të jashtme për një periudhë prej një jave. Kjo do t’i forcojë ata dhe do të minimizojë shokun e transplantimit kur të mbillen në kopsht.

Metoda e mbjelljes së fidanëve

Blerja e fidanëve të rritur nga një fidanishte lokale është mënyra më e shpejtë dhe më e lehtë për të filluar me portulakën, veçanërisht për kopshtarët fillestarë. Kur zgjedh fidanë, kërko bimë që janë kompakte, me gjethe të shëndetshme dhe mundësisht me disa gonxhe lulesh tashmë të formuara. Shmang bimët që duken të zverdhura, të dobëta ose me kërcenj të zgjatur, pasi këto janë shenja të stresit ose kujdesit të papërshtatshëm.

Për të mbjellë fidanët, së pari përgatit tokën në vendin e zgjedhur me diell të plotë dhe kullim të mirë. Hape një gropë që është pak më e madhe se rrënja e fidanit. Nxirre me kujdes bimën nga vazoja e saj plastike, duke u përpjekur të mos dëmtosh rrënjët delikate. Nëse rrënjët janë të ngjeshura dhe rrethojnë dheun, liroji ato butësisht me gishta për të inkurajuar rritjen e tyre jashtë në tokën e re.

Vendose fidanin në gropë në të njëjtën thellësi siç ishte në vazon e tij origjinale. Mbush gropën me dhe dhe shtype lehtë rreth bazës së bimës për të eliminuar xhepat e ajrit. Pas mbjelljes, ujite bimën bollshëm për të ndihmuar në vendosjen e tokës rreth rrënjëve dhe për të reduktuar stresin e transplantimit. Lëri një distancë prej rreth 20-30 centimetra midis bimëve për t’u dhënë atyre hapësirë të mjaftueshme për t’u përhapur.

Gjatë javës së parë pas mbjelljes, mbaje tokën rreth fidanëve vazhdimisht të lagësht për t’i ndihmuar ata të vendosen. Pasi të shohësh shenja të rritjes së re, mund të reduktosh gradualisht ujitjen dhe të kalosh në një regjim normal ujitjeje për portulakën e rritur, duke lejuar që toka të thahet midis ujitjeve. Fidanët e mbjellë në këtë mënyrë do të fillojnë të lulëzojnë shpejt dhe do të vazhdojnë gjatë gjithë verës.

Shumimi me anë të kërcellit

Shumimi me anë të prerjeve të kërcellit është një metodë jashtëzakonisht e lehtë dhe efikase për të krijuar bimë të reja portulake nga një bimë ekzistuese. Kjo metodë garanton që bimët e reja do të jenë identike me bimën mëmë, gjë që është ideale nëse dëshiron të ruash ngjyrën ose karakteristikën e një varieteti të caktuar. Koha më e mirë për të marrë prerje është nga fundi i pranverës deri në mes të verës, kur bima është në rritje aktive.

Zgjidh një kërcell të shëndetshëm dhe të pjekur nga bima mëmë dhe preje një segment prej rreth 10-15 centimetra duke përdorur një palë gërshërë të pastra ose një thikë të mprehtë. Hiqi gjethet nga pjesa e poshtme e prerjes, duke lënë vetëm disa palë gjethe në majë. Largimi i gjetheve të poshtme parandalon kalbëzimin e tyre kur kërcelli futet në tokë dhe inkurajon zhvillimin e rrënjëve nga nyjet e gjetheve.

Pasi të kesh përgatitur prerjen, mund ta mbjellësh direkt në kopsht ose në një vazo të mbushur me dhe të lagësht dhe me kullim të mirë. Bëj një vrimë të vogël në dhe me një laps ose gisht dhe fut rreth 2-3 centimetra të fundit të prerjes në të. Shtype lehtë dheun rreth kërcellit për ta mbajtur në vend. Alternativisht, mund t’i vendosësh prerjet në një gotë me ujë derisa të formohen rrënjët, dhe pastaj t’i mbjellësh në dhe.

Mbaje dheun rreth prerjeve vazhdimisht të lagësht, por jo të ngopur me ujë. Rrënjët zakonisht fillojnë të formohen brenda një ose dy javësh. Mund ta testosh për praninë e rrënjëve duke tërhequr lehtë prerjen; nëse ndjen rezistencë, do të thotë se rrënjët janë formuar. Pasi të jenë rrënjosur mirë, bimët e reja do të fillojnë të rriten dhe mund të trajtohen si bimë të pjekura. Kjo metodë është aq e thjeshtë saqë edhe kërcenjtë e këputur aksidentalisht shpesh rrënjosen aty ku bien në tokë.

Mbledhja dhe ruajtja e farave

Mbledhja e farave nga bimët e tua të portulakës në fund të sezonit është një mënyrë e shkëlqyer për të siguruar një furnizim falas bimësh për vitin e ardhshëm. Pasi lulet vyshken dhe bien, ato lënë pas kapsula të vogla fare. Këto kapsula fillimisht janë jeshile dhe gradualisht bëhen kafe ose ngjyrë kashte kur piqen. Është e rëndësishme t’i monitorosh nga afër, pasi kapsulat e pjekura hapen lehtësisht dhe i lëshojnë farat e tyre të vogla e të zeza.

Koha më e mirë për të mbledhur farat është në një ditë të thatë dhe me diell. Kontrollo bimët për kapsula që kanë filluar të thahen dhe të ndryshojnë ngjyrë. Mund t’i këputësh me kujdes kapsulat nga bima dhe t’i vendosësh në një zarf letre ose një enë të vogël. Një metodë tjetër është të vendosësh një qese letre mbi një grup lulesh të vyshkura dhe ta tundësh lehtë bimën për të mbledhur farat që bien.

Pasi të kesh mbledhur kapsulat, lëri ato në një vend të thatë dhe të ajrosur mirë për disa ditë për t’u siguruar që janë plotësisht të thata. Më pas, mund t’i hapësh kapsulat duke i shtypur lehtë midis gishtave mbi një fletë letre të bardhë për të parë më mirë farat e errëta. Ndaji farat nga mbeturinat e bimës, si petalet e thata ose pjesët e kapsulës.

Ruajtja e duhur e farave është thelbësore për të siguruar mbijetesën e tyre deri në pranverën e ardhshme. Vendosi farat plotësisht të thata në një zarf letre ose një qese të vogël me zinxhir. Etiketo zarfin me emrin e bimës dhe datën e mbledhjes. Ruaji ato në një vend të freskët, të errët dhe të thatë, si një sirtar ose një kuti e mbyllur, deri në kohën e mbjelljes në sezonin e ardhshëm. Farat e ruajtura siç duhet mund të mbeten të vlefshme për disa vjet.