Mbjellja dhe shumimi i dëllinjës së Virxhinias për rritje të sigurt

Mbjellja e dëllinjës së Virxhinias është hapi që përcakton suksesin e saj për shumë vite. Edhe pse kjo halore është e fortë dhe përshtatet në mjedise të ndryshme, fillimi i gabuar mund të ngadalësojë rritjen dhe të dobësojë kurorën. Përzgjedhja e fidanit, përgatitja e tokës dhe distanca e saktë janë elemente që nuk duhen trajtuar si hollësi. Kur mbjellja bëhet me kujdes, bima krijon rrënjë të fuqishme dhe hyn shpejt në ritmin e saj natyror.

Përzgjedhja e fidanit cilësor

Një fidan i mirë duhet të ketë kurorë të njëtrajtshme, ngjyrë të pastër dhe degë elastike. Gjethja nuk duhet të jetë e zverdhur, e tharë ose e nxirë në majat e reja. Edhe forma e bimës ka rëndësi, sidomos kur do të përdoret si element dekorativ i dukshëm. Një fidan i balancuar kursen shumë punë korrigjuese më vonë.

Rrënjët janë po aq të rëndësishme sa pjesa e dukshme e bimës. Nëse fidani është në vazo, rrënjët nuk duhet të jenë të mbështjella fort në formë rrethi. Një masë rrënjore shumë e ngjeshur mund të vazhdojë të rritet gabim edhe pas mbjelljes. Para vendosjes në tokë, rrënjët anësore mund të lirohen lehtë me dorë.

Duhet shmangur blerja e fidanëve që janë mbajtur gjatë në kushte të thata ose të nxehta. Dëllinja mund të duket e gjelbër për një kohë edhe kur rrënjët janë dëmtuar. Prandaj kontrolli i lagështisë së substratit dhe elasticitetit të degëve është i rëndësishëm. Fidani i freskët vendoset më shpejt dhe ka humbje më të vogël pas mbjelljes.

Kultivari duhet zgjedhur sipas qëllimit në kopsht. Disa forma janë të ngushta dhe të larta, ndërsa të tjera janë më të gjera ose më kompakte. Për gardhe, duhet llogaritur diametri i ardhshëm dhe jo vetëm madhësia e fidanit në momentin e blerjes. Për mbjellje solitare, forma natyrale dhe ngjyra e gjethes janë kriteret kryesore.

Koha dhe teknika e mbjelljes

Periudhat më të mira për mbjellje janë pranvera dhe vjeshta e hershme. Në këto stinë, temperatura është më e butë dhe toka mban lagështi më të qëndrueshme. Mbjellja në mes të verës është e mundur vetëm me ujitje shumë të kujdesshme. Në zona me dimra të ashpër, mbjellja e vjeshtës nuk duhet vonuar shumë.

Gropa e mbjelljes duhet të jetë më e gjerë se masa rrënjore, por jo domosdoshmërisht shumë më e thellë. Qafa e rrënjës duhet të mbetet në të njëjtin nivel me sipërfaqen e tokës. Mbjellja shumë e thellë është një gabim i zakonshëm dhe mund të shkaktojë kalbëzim. Bima duhet të qëndrojë drejt, pa u shtypur fort rreth trungut.

Toka e nxjerrë mund të përmirësohet me kompost të pjekur, sidomos nëse është shumë e varfër. Nuk rekomandohet mbushja e gropës vetëm me substrat shumë të pasur, sepse rrënjët mund të ngurrojnë të kalojnë në tokën përreth. Një kalim gradual midis substratit dhe tokës vendase është më i shëndetshëm. Pas mbushjes, toka ngjeshet lehtë për të hequr xhepat e mëdhenj të ajrit.

Ujitja pas mbjelljes duhet të jetë e bollshme. Ajo ndihmon tokën të ulet rreth rrënjëve dhe zvogëlon stresin fillestar. Më pas vendoset një shtresë mulch për të mbajtur lagështinë dhe për të kufizuar barërat e këqija. Mulchi nuk duhet të grumbullohet mbi trung, sepse kjo krijon kushte të lagështa dhe të dëmshme.

Distanca dhe vendosja në peizazh

Distanca e mbjelljes varet nga madhësia përfundimtare e kultivarit. Për forma të ngushta mund të mjaftojë një largësi më e vogël, ndërsa për forma të gjera duhet lënë hapësirë më e madhe. Gabimi më i shpeshtë është mbjellja e fidanëve shumë pranë njëri-tjetrit. Kjo jep efekt të shpejtë, por pas disa vitesh krijon hijezim dhe dobësim të degëve të poshtme.

Në gardhe të gjalla, bimët duhet të vendosen në vijë të rregullt dhe me largësi të njëtrajtshme. Para mbjelljes, është mirë të shënohet linja me litar dhe të kontrollohet pamja nga disa kënde. Një korrigjim i vogël para mbjelljes është më i lehtë se zhvendosja e bimëve pas rrënjëzimit. Në peizazh profesional, ritmi vizual është po aq i rëndësishëm sa shëndeti biologjik.

Për mbjellje solitare, dëllinja e Virxhinias duhet të ketë hapësirë të mjaftueshme për të shfaqur siluetën. Ajo mund të kombinohet me barëra dekorative, trëndafila rezistentë, shkurre me gjethe të kuqe ose bimë shumëvjeçare me lulëzim. Ngjyra e gjelbër ose kaltëroshe e gjethes krijon kontrast të qetë. Ky kontrast është veçanërisht i bukur në kopshte me tekstura të ndryshme.

Duhet marrë parasysh edhe rritja në lartësi. Mbjellja poshtë linjave ajrore, shumë pranë çatisë ose afër dritareve mund të krijojë probleme pas disa vitesh. Dëllinja nuk e pëlqen shkurtimin e rëndë të majës, sepse forma mund të humbasë elegancën. Prandaj planifikimi i hapësirës vertikale është një pjesë thelbësore e vendosjes.

Shumimi me fara dhe copa

Shumimi me fara është i mundur, por kërkon durim dhe nuk jep gjithmonë bimë të njëjta me prindin. Farat shpesh kanë nevojë për periudhë të gjatë ftohjeje dhe kushte të kontrolluara për mbirje. Kjo metodë përdoret më shumë në prodhim pyjor ose për qëllime seleksionimi. Për kopshtari dekorative, shumimi vegjetativ është zakonisht më i përshtatshëm.

Shumimi me copa ruan më mirë tiparet e kultivarit. Copat merren zakonisht nga degë gjysmë të pjekura, të shëndetshme dhe pa shenja sëmundjeje. Pjesa e poshtme pastrohet nga gjethja dhe vendoset në substrat të lehtë, të ajrosur dhe të lagësht. Përdorimi i hormonit rrënjëzues mund të rrisë përqindjen e suksesit.

Substrati për rrënjëzim duhet të mbajë lagështi, por të mos bëhet i rëndë. Një përzierje me perlit, rërë të larë dhe torfë ose material të ngjashëm funksionon mirë. Copat mbahen në dritë të shpërndarë, jo në diell të fortë. Lagështia e ajrit ndihmon, por ajrosja duhet të jetë e mjaftueshme për të shmangur mykun.

Rrënjëzimi mund të zgjasë disa javë ose më shumë, në varësi të temperaturës dhe gjendjes së materialit bimor. Copat nuk duhet të tërhiqen shpesh për kontroll, sepse rrënjët e reja janë shumë të brishta. Kur shfaqet rritje e re dhe rezistencë e lehtë në substrat, bima mund të zhvendoset gradualisht në vazo më të madhe. Kalitja para mbjelljes në vend të përhershëm është e domosdoshme për sukses afatgjatë.