Mbjellja dhe shumëzimi i thënës

Mbjellja e thënës është një investim afatgjatë në kopshtin tënd, pasi kjo bimë mund të jetojë për shumë breza. Për të pasur sukses, duhet të kuptosh kërkesat specifike të kësaj shkurreje frutore që në momentin e parë që prek tokën. Një proces i kryer siç duhet siguron që bima të zërë rrënjë shpejt dhe të rritet pa komplikacione. Në këtë udhëzues profesional, do të mësosh teknikat më efektive për mbjelljen dhe mënyrat e ndryshme të shumëzimit të saj.

Zgjedhja e kohës dhe vendit ideal

Përcaktimi i momentit të duhur për mbjellje është hapi i parë drejt një rezultati të suksesshëm në kopshtari. Periudha më e mirë për të mbjellë thënën është vjeshta e vonë ose pranvera e hershme, kur bima është në gjendje qetësie. Në vjeshtë, toka është ende e ngrohtë, gjë që lejon rrënjët të fillojnë të stabilizohen përpara se të vijë nxehtësia e verës. Mbjellja në pranverë është gjithashtu e favorshme, me kusht që të bëhet përpara se të fillojë qarkullimi i lëngjeve.

Vendi ku do të vendosësh thënën duhet të jetë i ndriçuar mirë, pasi dielli ndikon drejtpërdrejt në ëmbëlsinë e frutave. Edhe pse kjo bimë toleron hije të lehtë, prodhimi më i lartë arrihet gjithmonë në vende me ekspozim të plotë diellor. Shmangu zonat ku uji ka tendencë të qëndrojë pas shiut, sepse kjo mund të shkaktojë kalbjen e rrënjëve. Një vend paksa i ngritur ose me pjerrësi natyrale është shpesh zgjedhja më e zgjuar.

Analiza e tokës përpara mbjelljes të kursen shumë punë dhe zhgënjime në të ardhmen e afërt. Thëna e adhuron tokën me përmbajtje gëlqerore dhe një strukturë mesatarisht të rëndë por të kulluar mirë. Nëse toka jote është shumë ranore, do të duhet të shtosh kompost për të rritur aftësinë e saj për të mbajtur lagështinë. Përgatitja e vendit duhet të bëhet të paktën dy javë përpara se të vendosësh fidanin në tokë.

Gjithashtu, duhet të marrësh parasysh hapësirën që bima do të zërë kur të arrijë pjekurinë e saj të plotë. Thëna mund të rritet deri në pesë ose gjashtë metra lartësi dhe po aq në gjerësi nëse nuk krasitet. Lënia e një hapësire prej të paktën katër metrash midis bimëve është e rekomandueshme për të lejuar kalimin e dritës. Ky planifikim i hapësirës parandalon konkurrencën midis bimëve për lëndë ushqyese dhe dritë dielli.

Procesi i mbjelljes në terren

Gropa e mbjelljes duhet të jetë të paktën dy herë më e gjerë se sistemi rrënjor i fidanit që ke blerë. Thellësia e gropës duhet të korrespondojë me nivelin në të cilin bima ka qenë e mbjellë në saksi ose në fidanishte. Në fund të gropës, mund të hedhësh një shtresë plehu organik të dekompozuar mirë për të ushqyer rrënjët e reja. Kujdesu që rrënjët të mos kenë kontakt të drejtpërdrejtë me plehun e freskët për të shmangur djegien e tyre.

Përpara se ta vendosësh fidanin në gropë, kontrollo rrënjët dhe prej majat e tyre që mund të jenë tharë apo dëmtuar. Vendose bimën në qendër dhe hapi rrënjët në mënyrë natyrale në të gjitha drejtimet e gropës. Mbushja e gropës duhet bërë gradualisht me tokë të pastër, duke e ngjeshur lehtë me dorë për të eliminuar xhepat e ajrit. Një mbjellje e fortë siguron që bima të mos lëvizë nga era dhe të ketë kontakt të mirë me tokën.

Pas mbushjes së gropës, krijo një unazë të vogël dheu rreth bazës së bimës për të mbajtur ujin gjatë ujitjes. Ujitja e parë duhet të jetë e bollshme, pavarësisht nëse toka duket e lagësht apo jo në sipërfaqe. Ky ujë ndihmon në stabilizimin e dheut rreth rrënjëve dhe nxit rritjen e menjëhershme të qimeve thithëse. Nëse bima është e gjatë dhe e hollë, mund të përdorësh një mbështetëse druri për vitin e parë.

Mbulimi i sipërfaqes së tokës me mulç organik pas mbjelljes është një hap që nuk duhet ta harrosh. Ky shtresë mbron rrënjët e reja nga luhatjet e temperaturës dhe ruan lagështinë jetike në zonën e rritjes. Përdor tallash ose gjethe të grira, por mos e vendos mulçin direkt pas lëvores së trungut. Ky kujdes parandalon lagështinë e tepërt që mund të dëmtojë bazën e bimës tënde të re.

Shumëzimi me fara dhe vështirësitë

Shumëzimi i thënës me fara është një proces që kërkon shumë durim dhe nuk garanton gjithmonë rezultate të shpejta. Farat e thënës kanë një mbulesë shumë të fortë që kërkon një periudhë të gjatë stratifikimi për të mbirë. Zakonisht, duhen dy dimra të ftohtë që fara të zgjohet dhe të fillojë procesin e mbirjes në natyrë. Megjithatë, kjo metodë është e vlefshme për të prodhuar nënshartesa të forta dhe të përshtatura.

Nëse dëshiron të provosh këtë metodë, mblidh farat nga frutat e pjekura mirë në vjeshtë dhe pastroji nga mishi. Mund t’i mbjellësh direkt në tokë në një zonë të mbrojtur të kopshtit ose t’i vendosësh në vazo. Është e rëndësishme që toka të mbetet vazhdimisht e lagësht, por jo e mbytur me ujë gjatë gjithë kohës. Vendosja e një rrjete mbi zonën e mbjelljes mund të mbrojë farat nga brejtësit kureshtarë.

Një teknikë për të përshpejtuar mbirjen është skarifikimi mekanik i lëvozhgës së fortë të farës me kujdes. Megjithatë, kjo duhet bërë me shumë mjeshtëri për të mos dëmtuar embrionin që ndodhet brenda farës. Shumë kopshtarë preferojnë t’i lënë farat në një përzierje rëre të lagësht në frigorifer për disa muaj. Ky proces imiton kushtet e dimrit dhe ndihmon në thyerjen e gjumit biologjik të farës.

Duhet të kesh parasysh se bimët e rritura nga fara nuk i trashëgojnë gjithmonë karakteristikat e plota të bimës mëmë. Frutat mund të jenë më të vogla ose koha e pjekjes mund të ndryshojë në krahasim me origjinalin. Për këtë arsye, shumëzimi me fara përdoret kryesisht për qëllime eksperimentale ose për ripyllëzim. Nëse kërkon fruta të një cilësie të lartë, metodat vegjetative janë shumë më të sigurta.

Metodat vegjetative të riprodhimit

Shumëzimi me copa është një nga mënyrat më të përhapura për të përftuar bimë të reja që janë identike me prindin. Mund të përdorësh copa drunore që merren në dimër ose copa gjysmë-drunore që merren në verë. Copat duhet të kenë një gjatësi prej rreth 15 deri në 20 centimetra dhe të priten poshtë një nyjeje. Përdorimi i hormoneve të rrënjosjes mund të rrisë ndjeshëm shanset e suksesit për këto prerje.

Vendosja e copave në një mjedis me lagështi të lartë dhe temperaturë konstante është thelbësore për formimin e rrënjëve. Një përzierje rëre dhe turbë siguron ajrosjen e nevojshme dhe lagështinë që i duhet bimës në zhvillim. Gjatë kësaj kohe, copat duhet të mbahen larg dritës së drejtpërdrejtë të diellit për të shmangur tharjen e tyre. Pas disa muajsh, kur vëren rritje të reja, mund t’i transferosh bimët në vazo më të mëdha.

Përkulja e degëve ose markotimi është një tjetër teknikë shumë efektive për thënën, që shfrytëzon fleksibilitetin e degëve të poshtme. Mjafton të përkulësh një degë të re deri në tokë, ta gërvishtësh pak lëvoren dhe ta mbulosh me dhe. Degën duhet ta fiksh me një kllapë teli që të mos lëvizë gjatë procesit të gjatë të rrënjosjes. Pas një viti, kur dega ka krijuar rrënjët e veta, mund ta presësh nga bima mëmë.

Shartimi mbetet metoda më profesionale për të siguruar varietete me fruta të mëdha dhe të ëmbla në kopsht. Zakonisht përdoret shartimi me syth në verë ose shartimi me kalem në fund të dimrit. Si nënshartesë mund të përdoret thëna e egër e rritur nga fara, e cila ofron një sistem rrënjor shumë të fortë. Kjo metodë kërkon saktësi dhe mjete të mprehta, por rezultatet janë zakonisht të shkëlqyera dhe afatgjata.