Procesi i mbjelljes dhe shumëzimit të kësaj bime kërkon një planifikim të mirë për të siguruar një fillim të mbarë. Kjo bimë njihet për forcën e saj dhe aftësinë për t’u përshtatur, por hapat fillestarë janë vendimtarë për jetëgjatësinë e saj. Duhet të zgjidhni me kujdes vendin e përhershëm, pasi sistemi i saj rrënjor bëhet shumë i madh dhe i vështirë për t’u lëvizur më vonë. Një mbjellje e suksesshme fillon me njohjen e thellë të nevojave të saj për tokën dhe hapësirën rritëse.

Fitolaka amerikane
Phytolacca americana
Kujdes i lehtë
Amerika e Veriut
Shkurre barishtore shumëvjeçare
Mjedisi dhe Klima
Nevoja për dritë
Diell i plotë ose gjysmëhije
Nevoja për ujë
Mesatare
Lagështia
Mesatare
Temperatura
Mesatare (15-25°C)
Toleranca ndaj ngricës
Rezistente ndaj ngricave (-25°C)
Dimërimi
Në mjedis të jashtëm (rezistente)
Rritja dhe Lulëzimi
Lartësia
150-300 cm
Gjerësia
100-200 cm
Rritja
I shpejtë
Krasitja
Krasitje në dimër
Kalendari i lulëzimit
Korrik - Shtator
J
S
M
P
M
Q
K
G
S
T
N
D
Toka dhe Mbjellja
Kërkesat e tokës
Pjellore, e lagësht, kullim i mirë
pH i tokës
Pakëz acid (5.5-7.0)
Nevoja për lëndë ushqyese
Mesatare (çdo muaj gjatë rritjes)
Vendndodhja ideale
Kufij diellorë, kopshte natyrore
Veçoritë dhe Shëndeti
Vlera dekorative
Kokrra të errëta, kërcell me ngjyra
Gjethet
Gjethe të mëdha jeshile rënëse
Aroma
Asnjë
Toksiciteti
E lartë (të gjitha pjesët helmuese)
Dëmtuesit
Rezistente, pak dëmtues
Shumimi
Fara ose ndarje e rrënjëve

Përgatitja e vendit dhe mbjellja

Zgjedhja e pozicionit ideal është hapi më i rëndësishëm përpara se të filloni punën me lopatë në kopsht. Kjo bimë preferon një vend ku dielli godet drejtpërdrejt për të paktën gjashtë orë në ditë. Toka duhet të punohet thellë për të lejuar që rrënja kryesore të depërtojë pa vështirësi në shtresat e poshtme. Shtimi i një sasie të mirë plehu organik do të rrisë shanset për një rritje eksplozive që në vitin e parë.

Gropa e mbjelljes duhet të jetë dy herë më e gjerë se topi i rrënjëve të fidanit që keni blerë ose prodhuar. Sigurohuni që thellësia të jetë e tillë që bima të qëndrojë në të njëjtin nivel siç ishte në vazo. Mbushja e gropës duhet bërë me kujdes, duke shtypur tokën lehtë me duar për të eliminuar xhepat e ajrit. Një vaditje e bollshme menjëherë pas mbjelljes do të ndihmojë rrënjët të stabilizohen në shtëpinë e tyre të re.

Nëse po mbillni më shumë se një bimë, distanca midis tyre duhet të jetë të paktën një metër e gjysmë. Kjo hapësirë është e nevojshme sepse bima zgjerohet horizontalisht ashtu siç rritet vertikalisht në lartësi. Konkurrenca e tepërt për lëndë ushqyese mund të çojë në bimë më të dobëta dhe më pak rezistente ndaj erës. Planifikimi i hapësirës që tani do t’ju kursejë punë krasitjeje dhe menaxhimi në vitet që do të vijnë.

Periudha më e mirë për mbjellje është pranvera e hershme, pasi rreziku i ngricave të forta ka kaluar plotësisht. Gjatë kësaj kohe, lagështia natyrale e tokës mbështet zhvillimin e rrënjëve të reja përpara se të fillojë vapa e verës. Ju mund të mbillni edhe në vjeshtë, por duhet të siguroni një mbrojtje shtesë për rrënjët gjatë dimrit të parë. Një fillim i mbarë në kohën e duhur siguron një bimë të fortë dhe të shëndetshme për dekada.

Shumëzimi përmes farave

Shumëzimi me fara është mënyra më e natyrshme dhe më e thjeshtë për të shtuar numrin e këtyre bimëve. Farat mund të mblidhen nga frutat plotësisht të pjekur në vjeshtë, kur ato marrin ngjyrën e zi të thellë. Duhet të pastroni tulin e frutit me kujdes, pasi ai përmban substanca që mund të frenojnë mbirjen e farës. Thajini farat në një vend të freskët dhe të errët përpara se t’i ruani për mbjelljen e pranverës.

Për rezultate më të mira, farat duhet të kalojnë një proces ftohjeje ose stratifikimi gjatë muajve të dimrit. Ju mund t’i mbillni ato drejtpërdrejt në kopsht në vjeshtë dhe të lini natyrën të bëjë punën e saj. Nëse preferoni kontrollin, mund t’i mbillni në vazo brenda shtëpisë rreth gjashtë javë përpara ngricës së fundit. Një temperaturë konstante dhe lagështi e moderuar do të nxisin mbirjen brenda dy ose tre javësh.

Fidanët e rinj janë mjaft delikatë në fillim dhe kanë nevojë për mbrojtje nga dritat shumë të forta. Sapo të kenë formuar dy ose tre gjethe të vërteta, ata mund të transferohen në vazo më të mëdha. Ky proces i ndihmon ata të krijojnë një sistem rrënjor më të fortë përpara se të mbillen në terren të hapur. Tregoni kujdes të veçantë gjatë transplantimit për të mos dëmtuar rrënjën e hollë dhe të brishtë që po krijohet.

Duhet të jeni të vetëdijshëm se kjo bimë mund të vetëshumohet shumë lehtë në kopsht përmes farave që bien. Nëse nuk dëshironi një “pyll” të vogël, duhet të hiqni fidanët e vegjël që mbijnë vetvetiu në pranverë. Ato janë shumë më lehtë të hiqen kur janë të vegjël sesa kur krijojnë rrënjën e tyre të thellë. Kontrolli i shumëzimit me fara është çelësi për të mbajtur kopshtin tuaj të organizuar dhe të bukur.

Shumëzimi me ndarjen e rrënjëve

Ndarja e rrënjëve është një metodë tjetër efektive, sidomos nëse dëshironi një bimë identike me atë ekzistuese. Ky proces duhet të bëhet në fillim të pranverës kur bima sapo fillon të zgjohet nga gjumi dimëror. Ju duhet të gërmoni rreth bazës së bimës me kujdes për të nxjerrë një pjesë të rrënjës së madhe. Sigurohuni që çdo pjesë që ndani të ketë të paktën një “sy” ose pikë rritjeje të dukshme.

Rrënja e kësaj bime është mjaft mishtore dhe mund të prehet lehtë me një thikë të mprehtë dhe të pastër. Është mirë që plagët e prerjes t’i lini të thahen për disa orë përpara se t’i rimbillni në tokë. Kjo parandalon hyrjen e kërpudhave ose baktereve që mund të shkaktojnë kalbëzimin e rrënjës së re. Mjellja e pjesëve të ndara bëhet në të njëjtën thellësi si bima origjinale për të siguruar suksesin.

Pas rimbjelljes, është thelbësore që toka të mbahet vazhdimisht e lagësht, por jo e mbytur me ujë. Rrënjët e ndara kanë nevojë për kohë që të krijojnë qime thithëse të reja për të mbështetur gjethet e ardhshme. Gjatë muajit të parë, shmangni plehërimin e rëndë pasi rrënjët e reja mund të “digjen” nga përqendrimi i lartë i mineraleve. Një trajtim i butë dhe i kujdesshëm do të sigurojë që bima të zërë vend shpejt dhe me forcë.

Kjo metodë është e shkëlqyer për të rinovuar bimët e vjetra që kanë filluar të humbin fuqinë e tyre në qendër. Ndarja nxit prodhimin e kërcejve të rinj dhe më të gjallë që do të lulëzojnë më bollshëm. Gjithashtu, kjo ju lejon të ndani bukurinë e kopshtit tuaj me miqtë ose fqinjët duke u dhuruar një pjesë të bimës. Ndarja e suksesshme është një shenjë e mjeshtërisë së vërtetë në kopshtarinë praktike dhe profesionale.

Kujdesi pas mbjelljes së parë

Viti i parë pas mbjelljes ose shumëzimit është periudha më kritike për mbijetesën e bimës tuaj të re. Gjatë kësaj kohe, bima po investon pjesën më të madhe të energjisë së saj në ndërtimin e sistemit rrënjor. Ju duhet të monitoroni me kujdes nivelin e lagështisë, sidomos gjatë javëve të para të nxehta të verës. Një bimë e re nuk mund të durojë thatësirën ashtu siç bën një bimë e rritur dhe e stabilizuar mirë.

Mulçimi rreth bazës së fidanit është një teknikë e shkëlqyer për të mbrojtur investimin tuaj të ri në kopsht. Një shtresë prej 5 deri në 10 centimetra me lëvore pemësh ose kashtë do të mbajë temperaturën e tokës konstante. Kjo gjithashtu parandalon rritjen e barërave të këqija që mund të vjedhin lëndët ushqyese nga bima juaj e re. Ruajtja e një zone të pastër rreth fidanit është thelbësore për rritjen e tij të shpejtë dhe të shëndetshme.

Nëse vëreni se bima e re fillon të lulëzojë që në vitin e parë, mund të jetë e mençur t’i hiqni lulet. Duke bërë këtë, ju e detyroni bimën të përdorë gjithë forcën e saj për rritjen e gjetheve dhe rrënjëve. Kjo sakrificë e vogël vizuale do të rezultojë në një bimë shumë më të madhe dhe më prodhuese në vitin e dytë. Durimi është një virtyt që shpërblehet gjithmonë në botën e mrekullueshme të kopshtarisë dhe agronomisë.

Gjatë vjeshtës së parë, mos e prisni bimën shumë herët, por lini gjethet të zverdhen natyrshëm në kërcej. Ky proces lejon që sheqernat e prodhuara gjatë verës të zbresin poshtë në rrënjë për depozitim. Vetëm pasi i gjithë pjesa mbitokësore të jetë tharë plotësisht, mund ta pastroni zonën për dimrin. Ky cikël i parë i plotësuar me sukses është garancia për një prani të gjatë në kopshtin tuaj.