Mbjellja dhe riprodhimi i cedrit të Himalajës

Mbjellja e kësaj peme kërkon një planifikim të mirë dhe njohuri mbi nevojat e saj specifike rrënjore. Kjo nuk është thjesht një punë gërmimi, por një proces që përcakton fatin e bimës për vitet në vijim. Nëse dëshiron të kesh sukses, duhet të ndjekësh disa hapa teknikë që garantojnë zënien e rrënjëve. Riprodhimi i saj është një sfidë më vete, por sjell kënaqësi të madhe për çdo kopshtar të pasionuar.

Përgatitja e vendit të mbjelljes duhet të fillojë javë përpara se të sjellësh pemën në shtëpi. Zgjidh një ditë me vranësira ose orët e freskëta të mëngjesit për të kryer këtë operacion. Gropa duhet të jetë të paktën dy herë më e gjerë se balota e rrënjëve të bimës. Gjerësia është më e rëndësishme se thellësia sepse rrënjët përhapen kryesisht horizontalisht në fillim.

Lëshimi i tokës në fund të gropës ndihmon rrënjët e reja të depërtojnë më lehtë në thellësi. Mos shto pleh kimik direkt në kontakt me rrënjët sepse mund t’i djegësh ato shumë shpejt. Mund të përdorësh pak kompost të dekompozuar mirë për të pasuruar dheun që do të kthesh mbrapsht. Sigurohu që muret e gropës të mos jenë të lëmuara si pasojë e gërmimit me lopatë.

Kur e nxjerr pemën nga vazoja, bëje me shumë kujdes për të mos thyer bukën e dheut. Nëse rrënjët janë rrotulluar shumë rreth vazos, mund t’i hapësh ato lehtë me gishta ose me një thikë. Kjo nxit rrënjët të rriten drejt jashtë dhe jo të vazhdojnë rrotullimin mbytës për trungun. Vendosja e pemës në gropë duhet të bëhet në të njëjtën thellësi që ishte në vazo.

Procesi teknik i mbjelljes në terren

Pasi ta kesh pozicionuar pemën drejt, fillo të mbushësh gropën me dheun e përgatitur paraprakisht. Bëje këtë në shtresa, duke e ngjeshur lehtë me duar për të eliminuar xhepat e ajrit. Xhepat e ajrit mund të bëjnë që rrënjët të thajnë dhe të vdesin përpara se të fillojnë punën. Ujitja e ndërmjetme gjatë mbushjes ndihmon në stabilizimin e dheut rreth sistemit rrënjor në mënyrë natyrale.

Niveli i lartësisë së trungut në raport me tokën është vendimtar për shëndetin e cedrit. Asnjëherë mos e mbulon trungun me dhe më lart se sa ishte pika e tij origjinale. Mbulimi i tepërt mund të shkaktojë asfiksi të rrënjëve dhe kalbje të lëvores bazale me kalimin e kohës. Është më mirë që pema të jetë pak më lart se niveli i tokës sesa shumë poshtë.

Krijimi i një rrethi prej dheu rreth gropës shërben si një pellg për ujitjen fillestare. Ky pellg do të mbajë ujin direkt mbi rrënjët, duke e detyruar atë të zbresë në thellësi. Ujitja e parë duhet të jetë shumë e bollshme për të siguruar lidhjen e plotë të dheut me rrënjët. Përdor ujë në temperaturë ambienti për të shmangur shokun termik të sistemit rrënjor të ri.

Pas mbjelljes, aplikimi i një shtrese mulch organik është i domosdoshëm për suksesin afatgjatë. Ky mulch ruan freskinë e tokës dhe pengon avullimin e shpejtë të lagështisë gjatë ditëve të nxehta. Gjithashtu, ndihmon në shtypjen e barërave që mund të marrin ushqimin e dedikuar për pemën tënde. Sigurohu që zona rreth qafës së trungut të mbetet e zbuluar për të lejuar ajrimin.

Riprodhimi përmes farave të mbledhura

Riprodhimi nga farat është një proces i gjatë që kërkon durim dhe kushte specifike mjedisore. Farat mblidhen nga boçet e pjekura që zakonisht qëndrojnë në pemë për dy vite radhë. Duhet t’i mbledhësh ato në vjeshtë përpara se boçet të hapen plotësisht dhe farat të shpërndahen. Farat e freskëta kanë shkallën më të lartë të mbirjes nëse trajtohen siç duhet menjëherë.

Përpara mbjelljes, farat kanë nevojë për një proces që quhet stratifikim i ftohtë për disa javë. Vendosi farat në një qese me rërë të lagësht dhe mbaji në frigorifer për rreth dy muaj. Ky proces simulon dimrin natyral dhe “zgjon” embrionin brenda farës për të filluar mbirjen. Pa këtë fazë, shumica e farave do të mbeten në gjumë dhe nuk do të mbijnë kurrë.

Mbjellja e farave bëhet në vazo të vogla me një përzierje të lehtë torfe dhe rëre. Mbuloji farat me një shtresë shumë të hollë dheu dhe mbaji në një vend të ngrohtë e të ndriçuar. Lagështia duhet të jetë konstante por jo e tepërt për të shmangur kërpudhat që vrasin filizat. Filizat e parë duhet të shfaqen brenda pak javësh nëse kushtet janë optimale për to.

Kur filizat arrijnë një lartësi prej dhjetë centimetrash, mund t’i transferosh në vazo pak më të mëdha. Kujdesu që të mos dëmtosh rrënjën qendrore që është shumë delikate në këtë fazë të hershme. Gjatë vitit të parë, mbaji filizat në një ambient të mbrojtur nga dielli i fortë dhe ngricat. Gradualisht, mësoi ata me kushtet e jashtme përpara se t’i mbjellësh përfundimisht në kopshtin tënd.

Shumëzimi me copa drunore ose gjysmë-drunore

Nëse dëshiron të ruash karakteristikat e sakta të një peme të caktuar, përdor copat. Ky proces bëhet zakonisht në fund të verës ose në fillim të vjeshtës me degë të reja. Zgjidh degë të shëndetshme që kanë filluar të forcohen por janë ende disi fleksibël në prekje. Gjatësia e copës duhet të jetë rreth dhjetë deri në pesëmbëdhjetë centimetra për rezultate më të mira.

Hiqi gjilpërat nga pjesa e poshtme e copës që do të futet në dheun e vazos. Përdorimi i një hormoni për rrënjosje mund të rrisë ndjeshëm shanset e suksesit të këtij procesi. Bëj një prerje të pjerrët në fundin e degës për të rritur sipërfaqen e thithjes së lagështisë. Nguleni copën në një përzierje sterile që nuk mban lagështi të tepërt dhe nuk ka patogjenë.

Krijimi i një efekti shtëpizë e gjelbër me një qese plastike mbi vazo ndihmon në ruajtjen e lagështisë. Ajri i lagësht përreth gjilpërave parandalon tharjen e copës përpara se ajo të zhvillojë rrënjët e veta. Vendose vazon në një vend me dritë të tërthortë dhe jo në rrezet direkte të diellit të nxehtë. Kontrollo rregullisht për çdo shenjë të mykut që mund të formohet brenda mjedisit të mbyllur.

Rrënjosja e cedrit të Himalajës nga copat mund të zgjasë disa muaj deri në një vit të plotë. Mos u nxito t’i lëvizësh ato derisa të shohësh rritje të re në majën e tyre kryesore. Sapo rrënjët të jenë formuar mirë, fillo t’i ushqesh me një dozë shumë të lehtë plehu të lëngshëm. Ky është hapi i parë drejt krijimit të një peme të re të pavarur për kopshtin tënd.