Zimowanie gazanii lśniącej w domu i chłodnym pomieszczeniu

Gazania jest w polskich warunkach najczęściej uprawiana jako roślina jednoroczna, ponieważ nie wytrzymuje silnego mrozu. Zdrowe egzemplarze można jednak przechować do kolejnego sezonu, przenosząc je przed przymrozkami do jasnego, chłodnego pomieszczenia. Zimowanie pozwala zachować szczególnie atrakcyjne odmiany i pozyskać materiał do wiosennego rozmnażania. Powodzenie zależy przede wszystkim od temperatury, dostępu do światła, oszczędnego podlewania oraz kontroli szkodników.

Wybór roślin i przygotowanie do przeniesienia

Do zimowania należy wybierać wyłącznie zdrowe, silne i dobrze rozkrzewione egzemplarze. Rośliny z objawami zgnilizny, silnym porażeniem grzybowym lub licznymi szkodnikami mogą zarazić pozostałą kolekcję. Najlepsze są gazanie o zwartym pokroju i młodych, jędrnych liściach. Szczególnie warto zachować odmiany o nietypowym wybarwieniu kwiatów, których nie da się łatwo odtworzyć z nasion.

Przenoszenie rozpoczyna się przed pierwszym wyraźnym przymrozkiem. Krótkotrwały spadek temperatury w okolice zera może już uszkodzić delikatne kwiaty i młode liście. Rośliny w donicach wystarczy dokładnie obejrzeć, oczyścić i przenieść pod osłonę. Egzemplarze rosnące w gruncie trzeba ostrożnie wykopać z możliwie dużą bryłą korzeniową.

Przed wniesieniem do pomieszczenia usuwa się wszystkie przekwitłe kwiatostany, żółte liście i uszkodzone pędy. Części nadziemne można lekko skrócić, aby ograniczyć parowanie i ułatwić ustawienie donic. Nie należy jednak usuwać całej rozety ani ciąć roślin bardzo nisko. Pozostawienie zdrowych liści umożliwia fotosyntezę podczas jasnych zimowych dni.

Bryłę korzeniową roślin wykopanych z rabaty umieszcza się w pojemniku z lekkim, przepuszczalnym podłożem. Donica musi mieć otwory odpływowe, ponieważ zimą nadmiar wilgoci jest szczególnie niebezpieczny. Po przesadzeniu ziemię podlewa się umiarkowanie i pozostawia do częściowego przeschnięcia. Rośliny warto przez kilka dni przetrzymać w miejscu pośrednim, zanim trafią do chłodniejszej kwatery zimowej.

Warunki odpowiednie do zimowego spoczynku

Najlepsza temperatura zimowania wynosi zwykle od około pięciu do dziesięciu stopni. W takich warunkach wzrost zostaje mocno ograniczony, ale roślina nie przemarza. Zbyt ciepłe pomieszczenie pobudza rozwój słabych, wydłużonych liści. Przy jednoczesnym niedoborze światła gazania szybko traci zwarty pokrój i staje się podatna na szkodniki.

Pomieszczenie powinno być jasne, nawet jeżeli roślina pozostaje w częściowym spoczynku. Dobrym miejscem jest chłodna weranda, jasna klatka schodowa, ogród zimowy albo nieogrzewane pomieszczenie z oknem. Ciemna piwnica nie nadaje się do przechowywania gazanii w donicach. Bez dostępu do światła liście żółkną, a tkanki stopniowo zamierają.

Gazanie nie powinny stać bezpośrednio przy grzejniku ani w strumieniu ciepłego, suchego powietrza. Takie warunki przyspieszają wysychanie liści i sprzyjają rozwojowi przędziorków. Donic nie należy także ustawiać na lodowatej posadzce, jeśli temperatura podłoża spada poniżej bezpiecznego poziomu. Drewniana podkładka lub warstwa izolacyjna chroni korzenie przed nadmiernym wychłodzeniem.

Pomieszczenie trzeba regularnie wietrzyć, unikając jednak silnego, mroźnego przeciągu. Umiarkowany ruch powietrza ogranicza kondensację pary wodnej na liściach. Zbyt wysoka wilgotność sprzyja szarej pleśni i gniciu nasady rozety. Rośliny nie powinny stać tak blisko siebie, aby ich liście stale się stykały.

Podlewanie i kontrola zdrowotności zimą

Zimą gazanię podlewa się zdecydowanie oszczędniej niż podczas aktywnego wzrostu. Podłoże powinno przeschnąć w górnej części, zanim zostanie ponownie lekko zwilżone. Roślina zużywa niewiele wody, ponieważ niska temperatura ogranicza parowanie i pracę korzeni. Nadmierne podlewanie jest najczęstszą przyczyną niepowodzeń podczas zimowania.

Woda nie może pozostawać w podstawce ani osłonce. Po kilkunastu minutach od podlewania jej nadmiar należy wylać. Najlepiej podlewać rano, aby powierzchnia ziemi mogła częściowo wyschnąć przed nocą. Strumień kieruje się na podłoże, unikając zalewania środka rozety.

W okresie spoczynku nie stosuje się regularnego nawożenia. Roślina nie jest wtedy w stanie efektywnie wykorzystać dużej ilości składników mineralnych. Sole nawozowe gromadzą się w podłożu i mogą uszkadzać osłabione korzenie. Dokarmianie rozpoczyna się dopiero wiosną, gdy pojawi się wyraźny, zdrowy wzrost.

Co kilka dni warto oglądać spodnią stronę liści i nasady ogonków. W ciepłym, suchym pomieszczeniu mogą pojawić się przędziorki, a w cieplejszej szklarni także mszyce lub mączliki. Pojedyncze szkodniki łatwiej usunąć, zanim utworzą liczną kolonię. Zainfekowaną roślinę należy natychmiast odsunąć od pozostałych egzemplarzy.

Wiosenne pobudzanie i ponowne wystawienie na zewnątrz

Pod koniec zimy gazania zaczyna reagować na wydłużający się dzień. Pojawienie się nowych liści oznacza, że można stopniowo zwiększać częstotliwość podlewania. Podłoże nadal nie powinno pozostawać stale mokre. Roślinie należy zapewnić możliwie najwięcej światła, aby młode przyrosty zachowały zwarty pokrój.

Wczesną wiosną można usunąć stare, zaschnięte lub nadmiernie wydłużone liście. Jeżeli korzenie wypełniły całą donicę, roślinę przesadza się do nieco większego pojemnika. Świeża mieszanka powinna być lekka i dobrze przepuszczalna. Pierwszą małą dawkę nawozu podaje się dopiero po rozpoczęciu aktywnego ukorzeniania.

Przed wyniesieniem na stałe gazanię trzeba ponownie zahartować. Początkowo ustawia się ją na zewnątrz w ciepłe dni na kilka godzin, chroniąc przed ostrym południowym słońcem. Czas ekspozycji zwiększa się stopniowo przez około dziesięć dni. Nagłe wystawienie zimowanych liści na pełne słońce może spowodować rozległe oparzenia.

Na rabatę lub taras roślina wraca po ustąpieniu przymrozków. Starsze egzemplarze często rozpoczynają kwitnienie wcześniej niż młode rośliny uzyskane z wiosennego siewu. Przerośnięte gazanie można przed sadzeniem podzielić albo wykorzystać do pobrania sadzonek. Dzięki temu z jednego przezimowanego egzemplarza da się uzyskać kilka zdrowych roślin na nowy sezon.