Mbjellja dhe shumëzimi i mandarinës

Mbjellja e saktë e mandarinës është hapi i parë drejt një peme jetëgjatë dhe me prodhim të bollshëm në kopshtin tuaj. Ky proces kërkon një përgatitje të kujdesshme të terrenit dhe njohjen e teknikave më të mira për llojin tuaj të tokës. Shumëzimi, nga ana tjetër, ju lejon të zgjeroni kopshtin tuaj ose të ruani varietete të veçanta që ju pëlqejnë. Në këtë artikull, do të shqyrtojmë metodat profesionale për të siguruar një nisje të suksesshme të kësaj kulture.

Përpara se të filloni procesin e mbjelljes, duhet të zgjidhni materialin mbjellës më të mirë. Fidanët e blerë në fidanishte duhet të kenë një sistem rrënjor të shëndetshëm dhe një trung pa dëmtime. Kontrolloni gjithmonë nëse bima është e shartuar dhe në cilin nënshartesë është vendosur. Nënshartesa përcakton rezistencën e pemës ndaj sëmundjeve të tokës dhe përshtatjen me klimën lokale.

Koha më e mirë për mbjellje është pranvera e hershme, kur rreziku i ngricave ka kaluar plotësisht. Në këtë periudhë, temperaturat e buta ndihmojnë rrënjët e reja të stabilizohen përpara nxehtësisë së verës. Mbjellja në vjeshtë është gjithashtu e mundur në zona me dimër të butë, por kërkon mbrojtje shtesë. Gjithmonë merrni parasysh parashikimin afatgjatë të motit përpara se të gërmoni vrimën e parë.

Mbjellja nuk është thjesht vendosja e një bime në tokë, por krijimi i një shtëpie të re për të. Përgatitja e duhur e substratit siguron që rrënjët të kenë akses të menjëhershëm në lëndët ushqyese. Një fillim i mirë redukton stresin e transplantimit dhe përshpejton hyrjen në prodhim. Çdo detaj, nga thellësia e mbjelljes deri te ngjeshja e tokës, ka rëndësinë e vet.

Përgatitja e substratit dhe vazos

Përzierja e tokës duhet të jetë e ekuilibruar për të ofruar mbështetje, ajrosje dhe ushqim në të njëjtën kohë. Një recetë e mirë profesionale përfshin tokë kopshti, torfë dhe rërë lumi në raporte të barabarta. Torfa ndihmon në mbajtjen e lagështisë, ndërsa rëra siguron që uji i tepërt të largohet shpejt. Mund të shtoni edhe pak pleh organik të dekompozuar mirë për të pasuruar bazën.

Nëse përdorni vazo, zgjidhni një madhësi që është të paktën 30% më e madhe se balli rrënjor aktual. Vazot shumë të mëdha mund të mbajnë shumë lagështi dhe të shkaktojnë kalbjen e rrënjëve të vogla. Sigurohuni që ena të ketë vrima të mjaftueshme për largimin e ujit në pjesën e poshtme. Një shtresë guralecash në fund të vazos përmirëson ndjeshëm kullimin dhe parandalon bllokimin e vrimave.

PH-i i tokës për mandarinën duhet të jetë paksa acid, midis 6.0 dhe 7.0 për rezultate optimale. Nëse toka juaj është shumë alkaline, mund të shtoni lëndë organike acide për të korrigjuar vlerën. Testimi i tokës përpara mbjelljes është një praktikë që çdo kopshtar profesionist duhet ta bëjë. Kjo ju lejon të rregulloni parametrat përpara se bima të jetë në terren dhe të fillojë të vuajë.

Pastërtia e substratit është thelbësore për të shmangur sëmundjet e hershme të rrënjëve. Shmangni përdorimin e tokës së vjetër nga bimë të tjera që mund të mbajë patogjenë ose dëmtues. Toka e re duhet të jetë e shkrifët dhe e lehtë për t’u punuar me duar pa formuar dhera të fortë. Një strukturë e mirë fillestare garanton një zhvillim të shpejtë të sistemit rrënjor të ri.

Teknikat e mbjelljes së saktë

Vrima e mbjelljes duhet të jetë dy herë më e gjerë se balli rrënjor i fidanit, por jo më e thellë. Gërmimi i një hapësire të gjerë lejon rrënjët të depërtojnë lehtësisht në tokën e punuar rreth tyre. Në fund të vrimës, mund të krijoni një grumbull të vogël dheu mbi të cilin do të mbështesni bimën. Kjo metodë ndihmon në shpërndarjen e barabartë të rrënjëve në të gjitha drejtimet.

Pika më e rëndësishme është që pika e shartimit të mbetet gjithmonë mbi sipërfaqen e tokës. Nëse e mbillni mandarinën shumë thellë, trungu mund të kalbet dhe bima do të vdesë brenda pak vitesh. Pika e shartimit duhet të jetë të paktën 5 deri në 10 centimetra mbi nivelin e tokës pas mbjelljes. Ky pozicion parandalon gjithashtu që varieteti i shartuar të lëshojë rrënjët e veta.

Pasi ta vendosni bimën në vrimë, mbushni hapësirat boshe me tokë duke e ngjeshur lehtë me duar. Mos e shtypni tokën me forcë me këmbë, pasi kjo nxjerr jashtë ajrin dhe dëmton rrënjët delikate. Gjatë mbushjes, mund të shtoni ujë për të ndihmuar tokën të ulet dhe të eliminojë xhepat e ajrit. Një mbushje e rregullt siguron kontakt të mirë midis rrënjëve dhe dheut.

Menjëherë pas mbjelljes, bëni një ujitje të bollshme për të stabilizuar të gjithë sistemin. Krijo një lloj “pjate” me dhe rreth trungut për të mbajtur ujin gjatë ujitjeve të para. Kjo unazë mbrojtëse drejton ujin direkt te rrënjët dhe parandalon humbjen e tij anash. Në javët e para, mbajeni tokën vazhdimisht të lagësht, por jo të mbytur në ujë.

Shumëzimi përmes farave

Shumëzimi me fara është një metodë interesante, megjithëse kërkon shumë durim dhe kohë. Farat duhet të merren nga fruta të pjekur mirë dhe të pastrohen nga pjesët e mishit. Është mirë që farat të mbillen menjëherë pasi të nxirren nga fruti, sepse i humbasin shpejt aftësitë mbirëse. Nëse duhet t’i ruani, mbajini në një vend të freskët dhe paksa të lagësht.

Mbillni farat në vazo të vogla me një substrat të lehtë dhe mbajini në një temperaturë të ngrohtë. Mbirja zakonisht ndodh brenda 2 deri në 4 javë nëse kushtet janë të përshtatshme. Siguroni dritë të mjaftueshme sapo të shfaqen gjethet e para të vërteta për të shmangur zgjatjen e tepërt të kërcellit. Bimët e rritura nga fara mund të kenë gjemba dhe do të kërkojnë më shumë vite për të prodhuar fruta.

Një avantazh i rritjes nga fara është se bima do të ketë një sistem rrënjor shumë të fortë. Megjithatë, frutat mund të mos jenë identikë me frutin prind për shkak të variacionit gjenetik. Për këtë arsye, shumë kopshtarë përdorin bimët nga fara si nënshartesa për varietete më cilësore. Ky është një eksperiment i shkëlqyer për të mësuar më shumë rreth biologjisë së agrumve.

Gjatë vitit të parë, fidanët e rritur nga fara duhet të mbahen në kushte shumë të kontrolluara. Ato janë shumë të ndjeshme ndaj diellit të fortë dhe tharjes së shpejtë të tokës së tyre të vogël. Plehërimi duhet të jetë shumë i lehtë për të mos djegur rrënjët e reja dhe të holla. Me kalimin e kohës, zgjidhni fidanët më të fuqishëm për t’i rritur më tej ose për t’i shartuar.

Shumëzimi vegjetativ dhe shartimi

Shumëzimi me copa ose kërcell është një mënyrë më e shpejtë për të marrë një pemë të re identike. Copat duhet të merren nga degë gjysmë të drunëzuara gjatë verës dhe të trajtohen me hormone rrënjëzimi. Vendosini ato në një mjedis me lagështi të lartë dhe dritë indirekte derisa të shfaqen rrënjët e para. Kjo metodë siguron që bima e re të ruajë të gjitha karakteristikat e pemës mëmë.

Shartimi është teknika më profesionale dhe e përhapur për shumëzimin e mandarinës në shkallë të gjerë. Kjo metodë bashkon një degë (plemë) të një varieteti prodhues me një sistem rrënjor (nënshartesë) rezistente. Shartimi me syth është më i zakonshmi dhe jep rezultate të shkëlqyera kur bëhet me saktësi. Kërkon një thikë shumë të mprehtë dhe lidhje të kujdesshme për të siguruar bashkimin e indeve.

Suksesi i shartimit varet kryesisht nga përputhshmëria e kambiumit të të dyja pjesëve. Pas procesit, pjesa e shartuar duhet të mbrohet nga tharja me anë të shiritave specialë ose dyllit. Nëse pas dy javësh sythi mbetet i gjelbër, kjo tregon se shartimi ka qenë i suksesshëm. Kjo teknikë lejon prodhimin e frutave shumë më shpejt se sa rritja nga fara.

Pasi bima e shartuar të rritet mjaftueshëm, ajo duhet të përshtatet gradualisht me kushtet e jashtme. Hiqni çdo degë që mbin nën pikën e shartimit, pasi ato i përkasin nënshartesës dhe marrin energjinë. Një pemë e shartuar mirë kombinon shijen e shkëlqyer të frutave me forcën e rrënjëve të egra. Kjo është mënyra se si prodhohen shumica e mandarinave që konsumojmë sot.