Ujitja dhe plehërimi i bredhit të bardhë të Kolorados

Uji dhe ushqyesit ndikojnë drejtpërdrejt në dendësinë e kurorës, ngjyrën e gjilpërave dhe rezistencën e bredhit ndaj stresit. Kjo pemë nuk e duron mirë as tharjen e zgjatur, as ngopjen e vazhdueshme të rrënjëve me ujë. Plehërimi duhet të jetë i matur, sepse rritja tepër e shpejtë prodhon inde më të dobëta dhe më pak të qëndrueshme. Një program i mirë bazohet në kontrollin e tokës, moshën e bimës dhe kushtet konkrete të motit.

Nevojat për ujë sipas moshës

Fidanët e sapombjellë kanë nevojë për ujitje më të shpeshtë, sepse sistemi i tyre rrënjor është ende i kufizuar. Gjatë javëve të para, toka rreth topit rrënjor duhet të mbetet njëtrajtësisht e lagësht. Kjo nuk do të thotë se uji duhet shtuar çdo ditë pa kontrolluar gjendjen e tokës. Ujitja kryhet vetëm kur shtresa aktive fillon të humbasë lagështinë.

Në vitin e parë, rrënjët përhapen gradualisht jashtë gropës së mbjelljes. Për këtë arsye, zona e ujitur duhet zgjeruar me kalimin e muajve dhe të mos kufizohet vetëm pranë trungut. Lagia e një rrethi më të gjerë nxit rrënjët të kolonizojnë tokën përreth. Një sistem rrënjor i përhapur i jep pemës qëndrueshmëri më të madhe në periudhat e thata.

Pemët e vendosura prej disa vitesh mund të përballojnë intervale më të gjata pa ujitje. Megjithatë, thatësira e zgjatur verore mund të shkaktojë humbje të gjilpërave dhe tharje të degëve të holla. Ujitja plotësuese është veçanërisht e rëndësishme në toka ranore dhe në vende të ekspozuara ndaj erës. Edhe ekzemplarët e mëdhenj përfitojnë nga një lagie e thellë gjatë periudhave jashtëzakonisht të thata.

Pemët e moshuara nuk duhet të konsiderohen plotësisht të pavarura nga lagështia e tokës. Punimet ndërtimore, ngjeshja dhe ndryshimi i nivelit të terrenit mund të ulin aftësinë e rrënjëve për të përthithur ujë. Në këto raste, shenjat e thatësisë mund të shfaqen edhe pas reshjeve normale. Vëzhgimi i kurorës dhe kontrolli i tokës ndihmojnë në dallimin e stresit të përkohshëm nga dëmtimi rrënjor.

Teknikat e ujitjes së saktë

Ujitja e ngadaltë lejon depërtimin e ujit në thellësi dhe zvogëlon rrjedhjen sipërfaqësore. Një zorrë me rrjedhje të ulët ose sistem pikues mund të vendoset mbi zonën e rrënjëve. Uji duhet të shpërndahet në një sipërfaqe të gjerë, jo vetëm në një pikë pranë trungut. Lagia e thellë prodhon rrënjë më të qëndrueshme se spërkatja e shpejtë dhe e përditshme.

Koha e mëngjesit është zakonisht më e përshtatshme për ujitje. Temperaturat janë më të ulëta, avullimi është i kufizuar dhe toka ka kohë të përthithë lagështinë. Ujitja në mbrëmje është e mundur, por lagia e gjilpërave gjatë natës mund të favorizojë disa sëmundje kërpudhore. Uji duhet drejtuar kryesisht në tokë dhe jo mbi kurorë.

Sasia e nevojshme nuk mund të përcaktohet vetëm nga madhësia e pemës. Toka argjilore e mban ujin më gjatë, ndërsa toka ranore kërkon intervale më të shkurtra. Pjerrësia, temperatura, era dhe trashësia e mbulesës ndikojnë gjithashtu në humbjen e lagështisë. Kontrolli fizik i tokës është më i besueshëm se një orar i pandryshueshëm.

Një shi i shkurtër mund të lagë vetëm disa centimetra të sipërfaqes. Pas reshjeve, toka duhet kontrolluar në thellësinë ku ndodhen rrënjët e reja. Nëse pjesa e poshtme mbetet e thatë, ujitja plotësuese është ende e nevojshme. Në të kundërt, reshjet e zgjatura kërkojnë ndërprerjen e ujitjes për të shmangur mungesën e oksigjenit.

Shenjat e mungesës dhe tepricës së ujit

Mungesa e ujit shpesh shfaqet me humbje shkëlqimi, zbehje të gjilpërave dhe tharje të majave. Lastarët e rinj mund të mbeten të shkurtër dhe degët e poshtme të hollohen gradualisht. Në raste të rënda, gjilpërat marrin ngjyrë kafe dhe bien para kohe. Dëmtimi mund të bëhet i dukshëm disa javë pas periudhës së thatësisë.

Teprica e ujit shkakton simptoma që mund të ngatërrohen me thatësirën. Rrënjët e dëmtuara nuk përthithin dot ujë, edhe pse toka është e lagësht. Gjilpërat mund të zverdhen, lastarët të vyshken dhe rritja të ndalet. Një erë e rëndë nga toka ose rrënjë të errëta dhe të buta tregojnë kushte të pafavorshme anaerobe.

Uji i ndenjur rrit rrezikun e kalbjes së rrënjëve dhe të qafës së trungut. Problemi është veçanërisht serioz kur pema është mbjellë shumë thellë ose ndodhet në një gropë të padepërtueshme. Shtimi i ujit si përgjigje ndaj vyshkjes e përkeqëson më tej gjendjen. Para çdo ndërhyrjeje duhet përcaktuar nëse toka është e thatë, e lagësht apo e ngopur.

Kullimi i dobët nuk korrigjohet gjithmonë me vendosjen e zhavorrit në fund të një grope të ngushtë. Një shtresë e tillë mund të krijojë një kufi ku uji grumbullohet mbi të. Zgjidhja më e mirë është përmirësimi i kullimit në një zonë të gjerë ose ngritja e nivelit të mbjelljes. Në raste të rënda, zhvendosja e pemës së re mund të jetë më e sigurt se trajtimet e vazhdueshme.

Plehërimi gjatë ciklit vjetor

Pranvera e hershme është periudha më e përshtatshme për plehërim, kur rrënjët dhe sythat fillojnë aktivitetin. Plehrat me çlirim të ngadaltë sigurojnë ushqim të qëndrueshëm pa krijuar përqendrime të larta kripërash. Doza duhet të llogaritet sipas produktit, madhësisë së pemës dhe pjellorisë së tokës. Përdorimi i sasive më të mëdha se rekomandimi nuk përshpejton në mënyrë të shëndetshme rritjen.

Azoti nxit formimin e gjilpërave dhe zgjatjen e lastarëve, por teprica e tij është e dëmshme. Lastarët e ushqyer tepër vonë mbeten të butë dhe mund të dëmtohen nga ngricat e para. Plehërimi i pasur me azot duhet të përfundojë herët në sezon. Në fund të verës, pema duhet të kalojë gradualisht nga rritja aktive në pjekjen e indeve.

Fosfori është i rëndësishëm për metabolizmin dhe rrënjëzimin, por nuk duhet shtuar automatikisht në çdo tokë. Në shumë sipërfaqe ai gjendet në sasi të mjaftueshme dhe mund të grumbullohet pas përdorimit të tepërt. Kaliumi ndihmon në rregullimin e ujit dhe qëndrueshmërinë e indeve, por edhe ai duhet aplikuar sipas nevojës. Analiza e tokës parandalon plehërimin e panevojshëm dhe çekuilibrat ndërmjet elementeve.

Elementet gjurmë nevojiten në sasi të vogla, por mungesa e tyre mund të ndikojë në ngjyrën e gjilpërave. Hekuri bëhet më pak i përvetësueshëm në toka shumë alkaline, edhe kur është fizikisht i pranishëm. Në këtë rast, shtimi i plehut të zakonshëm nuk e zgjidh domosdoshmërisht problemin. Përmirësimi i kushteve të rrënjëve dhe përdorimi i formave të përshtatshme të elementeve janë më efektive.

Ushqimi organik dhe kujdesi i integruar

Komposti i pjekur është burim i butë ushqyesish dhe përmirësues i mirë i strukturës së tokës. Ai shpërndahet në sipërfaqe, në një shtresë të hollë, pa u grumbulluar rreth trungut. Organizmat e tokës e zbërthejnë gradualisht dhe çlirojnë elemente në forma të përdorshme. Ky proces është më i ngadaltë, por zakonisht më i sigurt për rrënjët e reja.

Mbulesa organike nuk është pleh i plotë, por ndikon pozitivisht në pjellorinë afatgjatë. Gjatë dekompozimit, ajo shton lëndë organike dhe ushqen mikroorganizmat e dobishëm. Disa materiale të freskëta mund të përdorin përkohësisht azot në shtresën sipërfaqësore, por zakonisht nuk e varfërojnë rëndë zonën e thellë të rrënjëve. Plotësimi periodik ruan trashësinë funksionale të mbulesës.

Plehu i freskët i kafshëve nuk duhet vendosur pranë rrënjëve ose trungut. Përqendrimi i lartë i kripërave dhe procesi i fermentimit mund të dëmtojnë indet e reja. Vetëm materiali i kompostuar mirë është i përshtatshëm për përdorim në sipërfaqet me halorë. Edhe atëherë, sasia duhet të jetë e moderuar dhe e shpërndarë gjerësisht.

Ujitja dhe plehërimi duhet të trajtohen si pjesë e të njëjtit sistem. Plehrat nuk duhen aplikuar në tokë shumë të thatë, sepse kripërat mund të përqendrohen pranë rrënjëve. Pas plehërimit nevojitet lagështi e mjaftueshme për shpërndarjen e elementeve, por jo përmbytje. Ekuilibri ndërmjet ujit, ajrit dhe ushqyesve është baza e rritjes së shëndetshme.