Mbjellja dhe shumimi i bredhit të bardhë të Kolorados

Mbjellja e bredhit të bardhë të Kolorados kërkon planifikim, sepse kjo pemë zhvillon një kurorë të gjerë dhe një sistem rrënjor të fuqishëm. Vendimi për pozicionin duhet të marrë parasysh jo vetëm pamjen e fidanit, por edhe përmasat që do të arrijë pas disa dekadash. Një mbjellje e kryer me kujdes e shkurton periudhën e përshtatjes dhe zvogëlon rrezikun e tharjes së degëve. Shumimi është i mundur me farë ose me metoda profesionale vegjetative, por secila mënyrë ka kërkesa të ndryshme.

Zgjedhja e fidanit dhe e vendit

Një fidan cilësor duhet të ketë kurorë të dendur, bosht qendror të drejtë dhe gjilpëra me ngjyrë të njëtrajtshme. Degët e thara, plagët në trung dhe rrënjët që rrotullohen fort brenda vazos janë shenja të materialit të dobët. Te fidanët me top dheu, mbështjellësi duhet të jetë i qëndrueshëm dhe të mos tregojë humbje të madhe të substratit. Sa më i shëndetshëm të jetë sistemi rrënjor, aq më e shpejtë dhe më e sigurt do të jetë vendosja në tokë.

Vendi duhet të ketë hapësirë të mjaftueshme për zhvillimin e kurorës pa prekur ndërtesa, linja ajrore ose pemë të tjera. Mbjellja tepër pranë mureve krijon hijezim të pabarabartë dhe kufizon qarkullimin e ajrit. Rrënjët mund të konkurrojnë me bimët e tjera për ujë, sidomos në parcela të vogla. Distanca e parashikuar duhet të bazohet në përmasat e pemës së rritur, jo në madhësinë e fidanit.

Ekspozimi me diell të plotë është zakonisht zgjedhja më e mirë për një kurorë të dendur dhe simetrike. Hija e lehtë mund të tolerohet, por në hije të thellë degët rrallohen dhe pjesa e poshtme humbet gjilpërat. Pozicionet e mbrojtura plotësisht nga qarkullimi i ajrit mund të mbajnë lagështi të tepërt mbi gjilpëra. Një vend i hapur, me ajrim të mirë dhe pa erëra të nxehta të vazhdueshme, krijon kushtet më të ekuilibruara.

Para mbjelljes duhet kontrolluar kullimi i tokës. Një gropë provuese e mbushur me ujë tregon sa shpejt largohet lagështia nga shtresat e poshtme. Nëse uji qëndron për një kohë të gjatë, vendi mund të jetë i papërshtatshëm pa masa shtesë kullimi. Ngritja e lehtë e zonës së mbjelljes është më e sigurt sesa vendosja e rrënjëve në një gropë që funksionon si rezervuar.

Përgatitja dhe vendosja në tokë

Gropa duhet të jetë më e gjerë se topi rrënjor, por jo dukshëm më e thellë. Rrënjët e reja përhapen kryesisht anash, ndaj toka e liruar përreth është më e rëndësishme se thellësia e tepërt. Fundi i gropës duhet të mbetet i qëndrueshëm që fidani të mos fundoset pas ujitjes. Qafa e rrënjës duhet të vendoset në nivelin e tokës përfundimtare ose pak mbi të.

Fidani hiqet nga ena me kujdes, pa e tërhequr nga trungu. Rrënjët që rrotullohen rreth skajit të vazos duhet të lirohen butësisht dhe, kur është e nevojshme, të priten në disa pika. Kjo i orienton ato drejt tokës përreth dhe parandalon shtrëngimin e trungut në të ardhmen. Rrënjët e thara ose të dëmtuara hiqen me një mjet të pastër.

Toka e nxjerrë nga gropa përdoret për mbushje, pasi të jenë larguar gurët e mëdhenj dhe mbeturinat. Përzierjet shumë të pasura vetëm rreth rrënjëve mund të krijojnë një zonë ku ato mbeten të kufizuara. Toka vendoset gradualisht dhe ngjeshet lehtë me duar ose me ujë, pa e shtypur fort. Qëllimi është heqja e xhepave të mëdhenj të ajrit duke ruajtur njëkohësisht porozitetin.

Pas mbjelljes formohet një brez i ulët dheu që e drejton ujin drejt zonës së rrënjëve. Ujitja e parë duhet të jetë e ngadaltë dhe e bollshme, në mënyrë që toka të vendoset rreth rrënjëve. Më pas shpërndahet mbulesë organike, duke lënë një hapësirë të lirë rreth trungut. Plehrat e forta nuk vendosen në gropë, sepse rrënjët e reja mund të dëmtohen nga kripërat.

Kujdesi pas mbjelljes

Gjatë sezonit të parë, lagështia duhet kontrolluar shpesh, sidomos në mot të ngrohtë dhe me erë. Fidanët e rinj nuk kanë ende rrënjë të mjaftueshme për të shfrytëzuar një vëllim të madh toke. Ujitja bëhet kur shtresa e rrënjëve fillon të thahet, jo sipas një kalendari të pandryshueshëm. Sasia dhe shpeshtësia përshtaten me temperaturën, reshjet dhe llojin e tokës.

Mbështetja me hunj përdoret vetëm kur fidani është i paqëndrueshëm ose vendi është shumë i ekspozuar. Lidhjet duhet të jenë të gjera, elastike dhe të vendosura pa fërkuar lëvoren. Trungu duhet të ketë mundësi të lëvizë pak, sepse lëvizja e kontrolluar forcon strukturën e tij. Hunjtë dhe lidhjet kontrollohen rregullisht dhe hiqen sapo rrënjët ta mbajnë pemën në mënyrë të sigurt.

Fidani nuk duhet krasitur fort pas mbjelljes me qëllim që të baraspeshohet humbja e rrënjëve. Gjilpërat prodhojnë energjinë që nevojitet për formimin e rrënjëve të reja dhe rimëkëmbjen. Hiqen vetëm degët e thyera, të thara ose të dëmtuara gjatë transportit. Ruajtja e sa më shumë sipërfaqeje të gjelbër përshpejton vendosjen e bimës.

Konkurrenca me barin duhet kufizuar në një zonë të gjerë rreth trungut. Bari ka rrënjë të dendura në shtresën sipërfaqësore dhe konsumon shpejt ujin e reshjeve ose ujitjes. Mbulesa organike ul konkurrencën, mbron tokën dhe redukton luhatjet termike. Ajo duhet plotësuar kur dekompozohet, por pa krijuar një shtresë tepër të trashë.

Shumimi me farë dhe metoda vegjetative

Shumimi me farë është metoda më e zakonshme për prodhimin e bimëve tipike të llojit. Farat mblidhen nga boçet e pjekura dhe ruhen në kushte të thata e të freskëta deri në përgatitje. Ato zakonisht kanë nevojë për një periudhë të ftohtë dhe të lagësht që të kapërcejnë qetësinë. Kjo procedurë, e quajtur shtresëzim i ftohtë, përmirëson njëtrajtshmërinë e mbirjes.

Pas shtresëzimit, farat mbillen në një substrat të lehtë, steril dhe me kullim të mirë. Ato mbulohen me një shtresë të hollë materiali dhe mbahen vazhdimisht të lagështa, por jo të përmbytura. Temperatura e moderuar dhe drita e shpërndarë ndihmojnë zhvillimin e fidanëve të rinj. Ajrimi është i rëndësishëm për të kufizuar sëmundjet që kalbin kërcellin në bazë.

Fidanët nga fara nuk janë gjithmonë identikë me pemën mëmë, sidomos kur ajo ka tipare të veçanta dekorative. Ngjyra e gjilpërave, forma e kurorës dhe ritmi i rritjes mund të ndryshojnë ndërmjet pasardhësve. Për ruajtjen e kultivarëve përdoret zakonisht shartimi mbi nënshartesa të përshtatshme. Kjo metodë kërkon teknikë, higjienë dhe kontroll të saktë të temperaturës e lagështisë.

Shumimi me copa është i vështirë dhe shpesh jep rezultate të dobëta pa pajisje profesionale. Materiali duhet marrë nga lastarë të rinj, të shëndetshëm dhe me prejardhje të njohur. Hormonet rrënjëzuese, substrati steril dhe mjegullimi i kontrolluar mund të rrisin përqindjen e suksesit. Për kopshtarin amator, blerja e një fidani cilësor ose shumimi me farë është zakonisht zgjidhja më praktike.