Ujitja dhe plehërimi i drejtë i gipsofilës së degëzuar

Uji dhe ushqimi ndikojnë drejtpërdrejt në fuqinë e lulëzimit, por gipsofila e degëzuar nuk toleron tepricën në asnjërin drejtim. Rrënja e saj e thellë është përshtatur për të shfrytëzuar lagështinë e rezervuar në shtresat më të ulëta të tokës. Plehërimi i tepërt, sidomos me azot, krijon kërcell të butë dhe një masë gjethore që humbet formën karakteristike të ajrosur. Një program i matur, i bazuar te moti dhe struktura e tokës, jep bimë më të shëndetshme dhe lulëzim më të qëndrueshëm.

Nevojat për ujë gjatë vendosjes së bimës

Fidanët e sapombjellë kanë nevojë për lagështi të rregullt, sepse rrënjët e tyre ende nuk kanë arritur në shtresat e thella. Ujitja duhet të njomë të gjithë vëllimin e gropës së mbjelljes dhe jo vetëm sipërfaqen. Pas ujitjes, toka kontrollohet për të parë sa shpejt largohet uji. Nëse pellgu qëndron për një kohë të gjatë, kullimi duhet përmirësuar menjëherë.

Gjatë javëve të para, toka duhet të mbetet lehtësisht e lagësht, por jo e ngopur. Kontrolli bëhet duke futur gishtin disa centimetra në tokë pranë bimës. Nëse shtresa është ende e freskët dhe ngjitet në gishta, ujitja mund të shtyhet. Kjo metodë është më e besueshme sesa ndjekja e një kalendari të pandryshueshëm.

Në mot të freskët, intervalet ndërmjet ujitjeve janë më të gjata. Në periudha të nxehta dhe me erë, fidanët humbasin ujë më shpejt dhe duhen kontrolluar më shpesh. Megjithatë, rritja e temperaturës nuk do të thotë se bima duhet ujitur çdo ditë. Qëllimi është të mbështetet rrënjëzimi në thellësi dhe jo të mbahet sipërfaqja vazhdimisht e lagur.

Ujitja në mëngjes është zakonisht zgjedhja më e mirë për bimët e reja. Lagështia depërton para vapës së ditës dhe pjesët e lagura mbi tokë kanë kohë të thahen. Në mbrëmje, uji mund të qëndrojë gjatë rreth bazës, sidomos kur netët janë të freskëta. Kjo krijon kushte të favorshme për mikroorganizmat që shkaktojnë kalbëzim.

Ujitja e bimëve të vendosura

Pasi sistemi rrënjor zhvillohet, gipsofila bëhet më e qëndrueshme ndaj thatësirës. Bima duhet ujitur kur toka është tharë në një thellësi të dukshme dhe gjethet fillojnë të humbasin pak nga freskia. Një ujitje e thellë çdo disa ditë është më e dobishme se lagia e përditshme e sipërfaqes. Frekuenca ndryshon sipas reshjeve, temperaturës dhe aftësisë së tokës për të ruajtur ujë.

Gjatë formimit të sythave, mungesa e zgjatur e lagështisë mund të kufizojë numrin e luleve. Bima nuk duhet lënë të vyshket rëndë në këtë fazë. Uji jepet ngadalë rreth zonës së rrënjëve, duke shmangur rrjedhjen jashtë parcelës. Pas ujitjes, toka duhet të jetë e lagësht në thellësi, por sipërfaqja nuk duhet të mbetet si baltë.

Gjatë lulëzimit, ujitja duhet të vazhdojë me kujdes të veçantë. Lagia e vazhdueshme e tufës së luleve mund të prishë pamjen dhe të favorizojë njollat kërpudhore. Gryka e zorrës ose tubi pikues vendoset afër tokës. Uji nuk duhet të godasë kërcellin me presion, sepse mund të hapë tokën dhe të ekspozojë rrënjët.

Pas lulëzimit kryesor, nevoja për ujë zvogëlohet, por nuk zhduket plotësisht. Bima vazhdon të ushqejë rrënjët dhe të ruajë rezerva për sezonin e ardhshëm. Në vjeshtë të thatë, ujitja e thellë ndihmon në përgatitjen për dimër. Megjithatë, kur temperaturat ulen dhe avullimi zvogëlohet, uji jepet shumë më rrallë.

Shenjat e mungesës dhe tepricës së ujit

Mungesa e ujit shfaqet zakonisht me uljen e gjetheve dhe humbjen e qëndrueshmërisë së majave të reja. Toka rreth bimës bëhet e thatë dhe ndahet nga skajet e gropës së mbjelljes. Në raste të zgjatura, sythat mund të thahen përpara se të hapen. Ujitja duhet të rifillojë gradualisht, sepse një sasi shumë e madhe mbi tokë të tharë mund të rrjedhë pa depërtuar.

Teprica e ujit është më e rrezikshme dhe shpesh ngatërrohet me thatësirën. Gjethet mund të varen edhe kur toka është e lagësht, sepse rrënjët e dëmtuara nuk arrijnë të thithin ujë. Baza e kërcellit mund të errësohet dhe të humbasë fortësinë. Në këtë situatë, ujitja duhet ndërprerë dhe kullimi duhet kontrolluar sa më shpejt.

Zverdhja e gjetheve të poshtme mund të tregojë lagështi të vazhdueshme në zonën e rrënjëve. Kur shoqërohet me erë të rëndë të tokës ose me inde të buta, ekziston rrezik i lartë kalbëzimi. Heqja e mulçit të lagësht dhe hapja e sipërfaqes mund të përmirësojnë ajrosjen. Në raste të rënda, bima mund të mos rikuperohet nëse rrënja kryesore është dëmtuar gjerësisht.

Një matës i thjeshtë lagështie mund të ndihmojë në vazo ose në parcela ku toka ndryshon shumë nga një pikë në tjetrën. Megjithatë, pajisja nuk duhet të zëvendësojë vëzhgimin e strukturës dhe të gjendjes së bimës. Matjet bëhen në disa thellësi, jo vetëm pranë sipërfaqes. Vendimi për ujitje duhet të bazohet në kombinimin e të dhënave, motit dhe fazës së zhvillimit.

Plehërimi gjatë sezonit

Në tokë mesatarisht pjellore, një ushqim i lehtë në pranverë është zakonisht i mjaftueshëm. Mund të përdoret një pleh me çlirim të ngadaltë dhe me përmbajtje të moderuar azoti. Fosfori dhe kaliumi mbështesin rrënjët, qëndrueshmërinë e kërcellit dhe formimin e luleve. Produkti aplikohet sipas dozës së rekomanduar dhe jo sipas parimit se më shumë jep rezultat më të mirë.

Plehrat e lëngshme veprojnë shpejt dhe duhet të përdoren vetëm kur ka arsye të qartë. Një tretësirë tepër e përqendruar mund të djegë rrënjët dhe të rrisë kripësinë e tokës. Plehu jepet gjithmonë në tokë të lagësht, jo mbi rrënjë të thata. Për një bimë të shëndetshme në tokë të mirë, ushqimi i lëngshëm i shpeshtë është i panevojshëm.

Gjatë formimit të sythave mund të përdoret një formulë me më pak azot dhe me përqindje më të lartë kaliumi. Kjo ndihmon në mbajtjen e kërcellit më të fortë dhe në zhvillimin e lulëzimit. Aplikimi duhet të ndërpritet pasi lulëzimi kryesor të ketë përfunduar. Ushqimi i vonë me azot mund të nxisë lastarë të rinj që nuk piqen para dimrit.

Komposti i pjekur është një burim i butë ushqimi, por duhet përdorur në sasi të kufizuar. Një shtresë e hollë në pranverë mund të përmirësojë strukturën e tokës dhe aktivitetin biologjik. Komposti nuk duhet të ngjitet pas qafës së rrënjës. Në tokë të rëndë, shtimi i vazhdueshëm i materialit organik mund të rrisë mbajtjen e ujit më shumë seç i nevojitet bimës.

Përshtatja e kujdesit me tokën dhe klimën

Në tokë ranore, uji largohet shpejt dhe lëndët ushqyese mund të shpëlahen më lehtë. Ujitjet bëhen pak më të shpeshta, por gjithmonë mjaftueshëm të thella. Plehrat me çlirim të ngadaltë janë më të përshtatshme se dozat e mëdha të menjëhershme. Një sasi e vogël komposti ndihmon në ruajtjen e lagështisë pa e kthyer tokën në masë të rëndë.

Në tokë argjilore, prioriteti është largimi i ujit dhe krijimi i poreve të ajrit. Ujitja duhet të jetë më e rrallë, sepse lagështia ruhet për një kohë të gjatë. Plehërimi kufizohet, pasi tokat argjilore zakonisht mbajnë më mirë elementet ushqyese. Mbjellja në një shtrat të ngritur është shpesh zgjidhja më e sigurt.

Në klimë me reshje të shumta, ujitja shtesë mund të nevojitet vetëm gjatë periudhave të pazakonta të thata. Mbrojtja nga uji i tepërt është më e rëndësishme se sigurimi i lagështisë. Toka rreth bimës duhet kontrolluar pas shirave të gjatë për shenja ngjeshjeje ose pellgjesh. Kanalet e vogla të kullimit mund ta drejtojnë ujin larg kur parcela ndodhet në terren të sheshtë.

Në klimë të nxehtë dhe të thatë, ujitja e mëngjesit duhet të depërtojë thellë në tokë. Një mbulesë minerale me zhavorr kufizon avullimin dhe ruan bazën të ajrosur. Plehërimi nuk duhet shtuar gjatë stresit të rëndë nga vapa, sepse rrënjët janë më të ndjeshme. Fillimisht stabilizohet furnizimi me ujë dhe vetëm më pas vlerësohet nevoja për ushqim.