Mbjellja dhe shumimi i suksesshëm i gipsofilës së degëzuar

Mbjellja e gipsofilës së degëzuar kërkon më shumë vëmendje ndaj vendit dhe tokës sesa ndaj sasisë së plehut ose ujit. Rrënja e saj e thellë nuk e pëlqen zhvendosjen, prandaj pozicioni i përhershëm duhet zgjedhur përpara se bima të vendoset në tokë. Shumimi mund të realizohet me fara, me prerje të reja ose, në raste të kufizuara, me ndarjen e bimëve të reja. Çdo metodë ka ritmin dhe kërkesat e veta, por rezultatet më të mira arrihen kur materiali bimor mbahet i ajrosur dhe pa lagështi të tepërt.

Zgjedhja e vendit dhe koha e mbjelljes

Gipsofila mbillet në një zonë ku merr të paktën gjashtë orë diell të drejtpërdrejtë në ditë. Vendi duhet të jetë i hapur, por jo i ekspozuar ndaj erërave të vazhdueshme që mund të dëmtojnë tufën e pjekur. Duhet shmangur pjesa më e ulët e kopshtit, ku grumbullohet uji pas reshjeve. Një shpat i lehtë ose një bordurë e ngritur krijon kushte më të sigurta për rrënjët.

Pranvera është periudhë e përshtatshme për mbjelljen e fidanëve të rinj, sidomos në zona me dimër të ftohtë. Toka duhet të jetë shkrirë, e punueshme dhe jo e ngopur me ujë. Mbjellja e hershme i jep bimës kohë të mjaftueshme për të zhvilluar rrënjë para vapës së verës. Nëse priten ngrica të forta, fidanët e vegjël duhen mbrojtur përkohësisht gjatë natës.

Mbjellja në fillim të vjeshtës është gjithashtu e mundur në rajone me dimër të butë ose mesatar. Rrënjët vazhdojnë të rriten për sa kohë toka mbetet relativisht e ngrohtë. Bima duhet të ketë disa javë kohë për t’u stabilizuar para ngrirjes së tokës. Mbjellja shumë e vonë rrit rrezikun që ngricat ta ngrenë fidanin dhe të ekspozojnë rrënjët.

Distanca përcaktohet sipas madhësisë së kultivarit dhe rolit që do të ketë në kompozim. Format e larta dhe të gjera kërkojnë më shumë hapësirë sesa kultivarët kompaktë. Mbjellja e dendur jep efekt të shpejtë, por më vonë shkakton konkurrencë dhe ajrosje të dobët. Është më e mençur të respektohet gjerësia e bimës së pjekur dhe hapësirat e lira të plotësohen përkohësisht me specie njëvjeçare.

Përgatitja dhe teknika e mbjelljes

Gropa e mbjelljes duhet të jetë mjaft e thellë që rrënja të vendoset drejt, pa u përkulur në fund. Gjerësia duhet të lejojë përhapjen e rrënjëve anësore pa presion. Toka e nxjerrë mund të përzihet me rërë të trashë ose zhavorr të imët kur struktura është e rëndë. Në tokë shumë argjilore, përmirësimi duhet bërë në një zonë më të gjerë dhe jo vetëm brenda gropës.

Fidani hiqet nga ena me kujdes, duke mbajtur sa më të paprekur topthin e rrënjëve. Rrënjët e mbështjella fort mund të lirohen lehtë në sipërfaqe, por rrënja kryesore nuk duhet shqyer. Kur fidani ka rrënjë të gjata që dalin nga vrimat e vazos, ena mund të pritet në vend që bima të tërhiqet me forcë. Dëmtimi i madh i rrënjëve e ngadalëson vendosjen dhe mund të shkaktojë kalbëzim.

Kurora e bimës vendoset në të njëjtin nivel me sipërfaqen përreth. Mbjellja shumë e thellë mbulon bazën e kërcellit dhe mban lagështi mbi indet e ndjeshme. Mbjellja shumë sipërfaqësore, nga ana tjetër, ekspozon rrënjët dhe e bën fidanin të paqëndrueshëm. Pas mbushjes së gropës, toka shtypet lehtë me duar, pa u ngjeshur fort.

Ujitja e parë duhet të jetë e bollshme për të larguar xhepat e ajrit rreth rrënjëve. Pasi uji të depërtojë, niveli i tokës kontrollohet dhe korrigjohet nëse është ulur. Nuk duhet krijuar një pellg i përhershëm rreth kurorës. Gjatë javëve të para, lagështia mbahet e qëndrueshme, por sipërfaqja lihet të thahet ndërmjet ujitjeve.

Shumimi me fara

Farat mund të mbillen në enë në fund të dimrit ose drejtpërdrejt në tokë kur temperaturat janë stabilizuar. Në mbjelljen e brendshme përdoret një substrat i imët, i lehtë dhe me kullim të mirë. Farat vendosen në sipërfaqe dhe mbulohen vetëm me një shtresë shumë të hollë nënshtrese. Lagështia ruhet me spërkatje të butë, në mënyrë që farat të mos zhvendosen.

Temperatura e moderuar dhe drita e shpërndarë favorizojnë mbirjen e njëtrajtshme. Nënshtresa nuk duhet të thahet plotësisht, por as të qëndrojë e lagur dhe e ftohtë. Mbulimi me kapak transparent mund të ndihmojë në ruajtjen e lagështisë, por duhet ajrosur çdo ditë. Sapo shfaqen fidanët, mbulesa hiqet gradualisht për të parandaluar sëmundjen e rrëzimit të fidanëve.

Kur fidanët zhvillojnë disa gjethe të vërteta, ata kalohen në enë të veçanta. Kjo punë bëhet duke i ngritur nga gjethet dhe jo duke i kapur nga kërcelli i brishtë. Rrënja vendoset drejt në vrimën e re dhe nënshtresa afrohet butësisht rreth saj. Fidanët mbahen në dritë të fortë që të mos zgjaten dhe të mos bëhen të dobët.

Bimët e rritura nga fara mund të ndryshojnë nga bima mëmë, veçanërisht kur farat janë mbledhur nga kultivarë dekorativë. Ngjyra e luleve, mbushja e tyre dhe forma e tufës nuk ruhen gjithmonë me besnikëri. Kjo metodë është e përshtatshme për prodhimin e shumë bimëve dhe për krijimin e një pamjeje më natyrale. Për kopje identike të një kultivari të veçantë, shumimi vegjetativ është më i sigurt.

Shumimi me prerje dhe kujdesi pas rrënjëzimit

Prerjet merren nga lastarët e rinj, të shëndetshëm dhe ende jo të drunjëzuar. Periudha më e përshtatshme është pranvera e vonë ose fillimi i verës, para se kërcelli të hyjë plotësisht në lulëzim. Çdo prerje duhet të ketë disa nyje dhe një majë aktive rritjeje. Prerja bëhet me mjet të pastër menjëherë poshtë një nyje.

Gjethet e poshtme hiqen për të liruar pjesën që do të futet në substrat. Baza mund të trajtohet me një stimulues rrënjëzimi, megjithëse kjo nuk është gjithmonë e domosdoshme. Prerjet vendosen në përzierje ranore dhe shumë të ajrosur, jo në tokë të rëndë kopshti. Ena duhet të ketë vrima të mjaftueshme që uji i tepërt të largohet menjëherë.

Lagështia e ajrit rreth prerjeve duhet të jetë relativisht e lartë, ndërsa substrati vetëm lehtësisht i lagësht. Një mbulesë transparente mund të përdoret për të kufizuar humbjen e ujit nga gjethet. Ajo nuk duhet të prekë lastarët dhe duhet hapur rregullisht për ajrosje. Drita duhet të jetë e fortë, por dielli i drejtpërdrejtë mund t’i mbinxehë dhe t’i thajë prerjet.

Pas formimit të rrënjëve, bimët e reja mësohen gradualisht me ajër më të thatë dhe me ndriçim më intensiv. Ato kalohen në vazo të veçanta pa e prishur topthin e ri të rrënjëve. Mbjellja në kopsht bëhet vetëm pasi fidanët të kenë krijuar një sistem rrënjor të fortë. Gjatë sezonit të parë, ujitja dhe mbrojtja nga barërat konkurruese janë vendimtare për vendosjen e tyre.