Προστασία της κόκκινης πνευμονάριας κατά τον χειμώνα

Η κόκκινη πνευμονάρια είναι ένα ανθεκτικό πολυετές φυτό που μπορεί να επιβιώσει σε χαμηλές θερμοκρασίες όταν οι ρίζες του βρίσκονται σε κατάλληλο έδαφος. Ο μεγαλύτερος χειμερινός κίνδυνος δεν είναι πάντοτε ο παγετός, αλλά ο συνδυασμός ψύχους, στάσιμου νερού και απότομων μεταβολών της θερμοκρασίας. Τα φυτά που καλλιεργούνται στο έδαφος χρειάζονται συνήθως περιορισμένη προστασία, ενώ εκείνα που βρίσκονται σε δοχεία είναι περισσότερο εκτεθειμένα. Η σωστή προετοιμασία από το φθινόπωρο βοηθά τη συστάδα να περάσει τον χειμώνα χωρίς απώλεια ζωτικότητας.

Η φυσική αντοχή στο κρύο

Η κόκκινη πνευμονάρια εισέρχεται σε περίοδο μειωμένης δραστηριότητας καθώς πέφτουν οι θερμοκρασίες και μικραίνει η ημέρα. Σε ψυχρές περιοχές το μεγαλύτερο μέρος του φυλλώματος μπορεί να καταστραφεί ή να υποχωρήσει φυσικά. Οι υπόγειοι οφθαλμοί παραμένουν προστατευμένοι κοντά στην επιφάνεια και ενεργοποιούνται ξανά την άνοιξη. Η απώλεια φύλλων τον χειμώνα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το φυτό έχει πεθάνει.

Σε ηπιότερα κλίματα, αρκετά φύλλα μπορούν να παραμείνουν πράσινα καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα. Αυτά συνεχίζουν να φωτοσυνθέτουν σε μικρό βαθμό τις ήπιες ημέρες. Μπορεί όμως να εμφανίσουν κηλίδες, μαυρίσματα ή σκισίματα από τον άνεμο και το κρύο. Η απομάκρυνσή τους γίνεται στα τέλη του χειμώνα, λίγο πριν ξεκινήσει η νέα ανάπτυξη.

Το χιόνι λειτουργεί συχνά ως φυσικό μονωτικό στρώμα και προστατεύει τη βάση του φυτού από τις ακραίες θερμοκρασίες. Αντίθετα, οι εναλλαγές παγετού και απόψυξης σε γυμνό έδαφος μπορεί να ανασηκώσουν τις ρίζες προς την επιφάνεια. Η εδαφοκάλυψη περιορίζει αυτές τις μετακινήσεις. Μετά από τέτοια φαινόμενα, το φυτό ελέγχεται και σταθεροποιείται προσεκτικά στο χώμα.

Η αντοχή στο ψύχος μειώνεται όταν το φυτό έχει εξασθενήσει από καλοκαιρινή ξηρασία, ασθένεια ή όψιμη υπερλίπανση. Οι τρυφεροί βλαστοί που παράγονται αργά το φθινόπωρο είναι περισσότερο ευάλωτοι στον παγετό. Γι’ αυτό η αζωτούχος λίπανση σταματά αρκετά νωρίς μέσα στη χρονιά. Η καλή συνολική υγεία είναι η αποτελεσματικότερη χειμερινή προστασία.

Η προετοιμασία του φυτού το φθινόπωρο

Στις αρχές του φθινοπώρου μειώνεται σταδιακά η συχνότητα ποτίσματος, χωρίς να αφήνεται το χώμα να ξεραθεί εντελώς. Τα πρόσφατα φυτεμένα ή διαιρεμένα φυτά χρειάζονται περισσότερη προσοχή μέχρι να σχηματίσουν νέες ρίζες. Η τελευταία περίοδος πριν από τον παγετό πρέπει να βρει το ριζικό σύστημα ενυδατωμένο αλλά όχι κορεσμένο. Η υπερβολική υγρασία σε ψυχρό έδαφος αυξάνει τον κίνδυνο σήψης.

Τα άρρωστα, μαλακά ή έντονα κηλιδωμένα φύλλα απομακρύνονται πριν από τον χειμώνα. Τα υγιή φύλλα μπορούν να παραμείνουν, επειδή προστατεύουν τη βάση και συνεχίζουν να τροφοδοτούν τις ρίζες. Δεν χρειάζεται αυστηρό κλάδεμα ολόκληρης της συστάδας. Η υπερβολική αφαίρεση φύλλων αφήνει τους οφθαλμούς περισσότερο εκτεθειμένους στον άνεμο και στις μεταβολές της θερμοκρασίας.

Ένα στρώμα ώριμου κομπόστ ή φυλλοχώματος πάχους μερικών εκατοστών προστατεύει το ριζικό περιβάλλον. Το υλικό απλώνεται όταν το έδαφος έχει δροσιστεί, αλλά πριν παγώσει. Δεν συσσωρεύεται απευθείας πάνω στο κέντρο του φυτού. Σε περιοχές με πολύ υγρούς χειμώνες, το στρώμα πρέπει να είναι αφράτο και όχι βαρύ ή συμπιεσμένο.

Η αποστράγγιση ελέγχεται πριν αρχίσουν οι παρατεταμένες βροχές. Φραγμένα αυλάκια, συμπιεσμένο χώμα ή συγκεντρώσεις φύλλων μπορεί να κρατήσουν νερό γύρω από τη συστάδα. Η επιφανειακή απορροή κατευθύνεται μακριά χωρίς να αποκαλύπτονται οι ρίζες. Οι διορθώσεις γίνονται έγκαιρα, επειδή το παγωμένο και κορεσμένο έδαφος είναι δύσκολο να βελτιωθεί μέσα στον χειμώνα.

Η προστασία των φυτών σε γλάστρες

Οι ρίζες των φυτών σε γλάστρες ψύχονται πολύ γρηγορότερα από εκείνες που βρίσκονται στο έδαφος. Το δοχείο είναι εκτεθειμένο από όλες τις πλευρές και δεν επωφελείται από τη θερμική σταθερότητα του κήπου. Για τον λόγο αυτό, η γλάστρα μεταφέρεται σε προστατευμένο σημείο κοντά σε τοίχο. Η θέση πρέπει να παραμένει δροσερή και φωτεινή, χωρίς να θερμαίνεται υπερβολικά από τον χειμερινό ήλιο.

Το δοχείο μπορεί να μονωθεί εξωτερικά με λινάτσα, ειδικό ύφασμα ή άλλο αναπνεύσιμο υλικό. Η βάση του ανασηκώνεται πάνω σε μικρά στηρίγματα ώστε να απομακρύνεται εύκολα το πλεονάζον νερό. Οι οπές αποστράγγισης ελέγχονται τακτικά και δεν πρέπει να φράζουν από ρίζες ή χώμα. Το τύλιγμα δεν πρέπει να κλείνει αεροστεγώς το επάνω μέρος του υποστρώματος.

Το χειμερινό πότισμα σε γλάστρα γίνεται αραιά, αλλά δεν παραλείπεται εντελώς. Το υπόστρωμα ελέγχεται τις ημέρες χωρίς παγετό και ποτίζεται όταν έχει στεγνώσει αισθητά. Δεν δίνεται νερό όταν το χώμα είναι παγωμένο, επειδή δεν μπορεί να απορροφηθεί σωστά. Η γλάστρα δεν αφήνεται σε πιατάκι γεμάτο νερό.

Σε περιοχές με εξαιρετικά σκληρούς χειμώνες, το δοχείο μπορεί να μεταφερθεί σε ψυχρό αλλά προστατευμένο χώρο. Ένα μη θερμαινόμενο θερμοκήπιο, κλειστή βεράντα ή φωτεινή αποθήκη μπορεί να είναι κατάλληλη. Ο χώρος δεν πρέπει να είναι ζεστός, επειδή η πρόωρη ανάπτυξη δημιουργεί αδύναμους βλαστούς. Ο αερισμός τις ήπιες ημέρες μειώνει την υγρασία και τον κίνδυνο μυκητολογικών προσβολών.

Η φροντίδα στο τέλος του χειμώνα

Προς το τέλος του χειμώνα ελέγχεται η βάση της συστάδας για νέους οφθαλμούς. Τα παλιά φύλλα απομακρύνονται προσεκτικά πριν επιμηκυνθούν οι νεαροί ανθοφόροι βλαστοί. Οι τομές γίνονται χαμηλά, χωρίς να τραυματίζεται το κέντρο. Η εργασία αυτή βελτιώνει την υγιεινή και αναδεικνύει καλύτερα την πρώιμη ανθοφορία.

Αν ο παγετός έχει ανασηκώσει τη ριζόμπαλα, το χώμα πιέζεται απαλά γύρω από τις ρίζες. Προστίθεται λίγο αφράτο κομπόστ όπου χρειάζεται, χωρίς να θάβονται βαθιά οι οφθαλμοί. Μετά την επέμβαση μπορεί να δοθεί μικρή ποσότητα νερού, εφόσον το έδαφος δεν είναι παγωμένο. Οι εκτεθειμένες ρίζες πρέπει να καλύπτονται άμεσα για να μην αφυδατωθούν.

Η πρώτη ανοιξιάτικη λίπανση γίνεται μόνο όταν έχει αρχίσει η ενεργή ανάπτυξη. Ένα λεπτό στρώμα ώριμου κομπόστ είναι συνήθως αρκετό για εγκατεστημένα φυτά. Η πρώιμη εφαρμογή ισχυρού λιπάσματος σε ψυχρό έδαφος δεν προσφέρει ουσιαστικό όφελος. Οι ρίζες χρειάζονται χρόνο για να επανέλθουν σε πλήρη λειτουργία.

Οι παγετοί της άνοιξης μπορεί να βλάψουν τα πρώτα άνθη, αλλά σπάνια καταστρέφουν ολόκληρο το φυτό. Σε περίπτωση πρόγνωσης ισχυρού παγετού, μια προσωρινή κάλυψη με ελαφρύ αντιπαγετικό ύφασμα προσφέρει προστασία. Το ύφασμα αφαιρείται την ημέρα για να κυκλοφορεί ο αέρας και να έχουν πρόσβαση οι επικονιαστές. Μετά τη σταθεροποίηση του καιρού, η πνευμονάρια συνεχίζει συνήθως την ανάπτυξή της χωρίς σημαντική καθυστέρηση.