İngiliz çançiçeği kış aylarını toprak altında derin bir uyku döneminde geçirir. Bu dönem bitkinin bir sonraki bahar için enerji topladığı en kritik aşamadır. Yapraklar sonbaharda tamamen sararıp kuruduğunda bitkiye dokunmamak ve doğal sürecine bırakmak gerekir. Kış bakımı aslında bitkinin aktif büyüme dönemi bittiğinde sessizce başlar.
Soğanların kışa girmeden önce yeterli besin depolamış olması hayati önem taşır. Yaz sonundaki son sulamalar soğanların dolgun kalmasına yardımcı olur. Toprak altındaki hareketlilik biz görmesek de kış boyunca düşük bir hızla devam eder. Bitkinin üzerindeki kurumuş bitki artıklarını temizleyerek kışa hazır bir zemin oluşturmalısın.
Kış uykusu öncesinde toprak yüzeyinde yapılacak hafif bir havalandırma işlemi yararlıdır. Ancak bu işlemi yaparken toprak altındaki soğanlara zarar vermemeye çok dikkat etmelisin. Toprağın aşırı sıkışmasını engellemek köklerin kış boyunca oksijen almasını kolaylaştırır. Uygun bir toprak yapısı dondurucu soğukların etkisini bir nebze azaltacaktır.
Hava sıcaklıkları düşmeye başladığında bitkinin bulunduğu bölgenin su tutma kapasitesini kontrol etmelisin. Kışın yağan kar ve yağmurun toprakta göllenme yapmaması soğan sağlığı için şarttır. Drenajı iyi olmayan alanlarda soğanlar kış boyunca çürüme riskiyle karşı karşıya kalabilirler. Gerekirse suyun akıp gitmesi için küçük tahliye kanalları açabilirsin.
Koruyucu malçlama teknikleri
Sert kış şartlarının yaşandığı bölgelerde soğanları korumak için malçlama yapmalısın. Toprak yüzeyine sereceğin kuru yapraklar, saman veya çam kabukları doğal bir battaniye görevi görür. Bu tabaka toprağın aniden donmasını ve çözülmesini engelleyerek ısıyı dengeler. Yaklaşık beş ile on santimetrelik bir malç tabakası koruma için yeterli olacaktır.
Bu konudaki diğer makaleler
Malç malzemesinin tamamen doğal ve hava geçiren yapıda olması gerekir. Naylon veya plastik örtüler toprağın nefes almasını engelleyeceği için kesinlikle kullanılmamalıdır. Doğal malzemeler zamanla çürüyerek toprağa ek besin de sağlayacaktır. İlkbaharda hava ısınmaya başladığında bu tabakayı yavaş yavaş inceltmen gerekecektir.
Malçlama işlemini toprağın ilk donu görmesinden hemen sonra yapmak en doğrusudur. Çok erken yapılan malçlama toprakta fazla nem birikmesine ve zararlıların toplanmasına neden olabilir. Doğru zamanlama soğanların kışın en soğuk günlerini güvenle geçirmesini sağlar. Malç tabakasının rüzgarla uçmaması için üzerini hafif dallarla sabitleyebilirsin.
Saksıda yetiştirdiğin çançiçekleri dondan çok daha çabuk etkilenebilirler. Saksıları kışın rüzgar almayan, kuytu ve korunaklı bir köşeye taşımak iyi bir fikirdir. Saksıların etrafını balonlu naylon veya çuval beziyle sararak ek izolasyon sağlayabilirsin. Toprak saksılar don etkisiyle çatlayabileceği için onları zeminden biraz yüksekte tutmalısın.
Kış sulaması ve nem dengesi
Kış boyunca toprak altındaki soğanların tamamen kurumaması gerekir. Genellikle doğal yağışlar bitkinin ihtiyacı olan nemi fazlasıyla karşılayacaktır. Ancak kış kuraklığı yaşanan bölgelerde toprağı arada bir kontrol etmen gerekebilir. Eğer toprak çok derinden kurumuşsa don olmayan bir günde hafif bir sulama yapabilirsin.
Aşırı kış sulaması dondan daha tehlikeli olabilir çünkü ıslak toprak daha kolay donar. Buz kristallerinin soğan dokularına zarar vermemesi için toprağın aşırı ıslak olmamasına dikkat etmelisin. Sulama yapman gerekirse bunu günün en sıcak saatlerinde gerçekleştirmelisin. Bu sayede suyun bir kısmı toprak tarafından emilirken fazlası buharlaşabilir.
Kar tabakası aslında bitkiler için harika bir izolasyon malzemesidir. Bahçendeki karları temizlemek yerine çançiçeklerinin üzerinde kalmasına izin vermelisin. Kar, toprağı dondurucu rüzgarlardan korur ve eridikçe yavaş yavaş nem sağlar. Kar tabakası kalktığında toprağın nem durumunu tekrar gözden geçirebilirsin.
Saksıdaki bitkiler için kışın sulama ihtiyacı çok daha azdır. Toprağın sadece nemli kalması soğanların canlılığını koruması için kafidir. Saksı altlıklarında su kalmamasına özellikle dikkat etmelisin. Kış uykusundaki bitki aktif olarak su tüketmediği için verilen suyun çoğu toprakta kalacaktır.
Bahara geçiş ve uyanış
Hava sıcaklıkları artmaya başladığında soğanlarda ilk uyanış belirtileri görülür. Toprak altından gelen ilk yeşil uçlar baharın müjdecisidir. Bu dönemde koruyucu malç tabakasını dikkatli bir şekilde temizlemeye başlamalısın. Filizlerin ışıkla buluşması ve temiz hava alması büyüme hızını artıracaktır.
Toprağın ısınmasıyla birlikte bitkinin su ihtiyacı da tekrar artmaya başlar. İlk sürgünler göründüğünde hafif sulamalarla bitkiyi desteklemeye başlayabilirsin. Eğer toprak yüzeyinde kıştan kalan bir tabakalaşma varsa bunu nazikçe kırmalısın. Bu işlem taze filizlerin toprak yüzeyine daha kolay çıkmasını sağlar.
Baharın ilk haftalarında ani gece donlarına karşı dikkatli olmalısın. Çok erken çıkan filizler sert donlardan zarar görebilirler. Bu tür durumlarda geceleri bitkilerin üzerine geçici bir örtü örtebilirsin. Gündüz güneş açtığında bu örtüleri kaldırarak bitkinin nefes almasını sağlamalısın.
Kış uykusundan uyanan bitkiler için ilk gübreleme zamanı da gelmiş demektir. Toprağa vereceğin hafif bir besin takviyesi bitkinin çiçeklenme gücünü artırır. Kışın dinlenen soğanlar baharın enerjisiyle hızla büyüyecektir. Sabırlı bir bekleyişin ardından bahçendeki mavi çançiçeklerinin keyfini çıkarmaya başlayabilirsin.
