Mbjellja dhe shumimi i zambakut të kuq shkëlqyes

Mbjellja e zambakut të kuq shkëlqyes kërkon më shumë kujdes në zgjedhjen e vendit sesa në vetë teknikën e vendosjes së bulbave. Kjo bimë ka nevojë për tokë të kulluar, pozicion të ngrohtë dhe qetësi pas mbjelljes. Shumimi bëhet kryesisht me ndarje bulbash anësorë, një metodë e sigurt dhe e përshtatshme për kopshtarë amatorë e profesionistë. Nëse respektohet koha e duhur dhe shmanget dëmtimi i rrënjëve, bima përshtatet mirë dhe jep lulëzim të qëndrueshëm në vitet pasuese.

Koha e përshtatshme për mbjellje

Mbjellja bëhet më mirë kur rreziku i ngricave të forta ka kaluar dhe toka ka filluar të ngrohet. Në zona të buta, bulbat mund të vendosen edhe në fund të verës ose në fillim të vjeshtës, nëse dimri nuk është i ashpër. Koha duhet përshtatur me klimën lokale, sepse lagështia e ftohtë pas mbjelljes është më e rrezikshme se thatësira e shkurtër. Synimi është që bulba të ketë kushte për rrënjëzim pa u ekspozuar ndaj stresit të tepërt.

Nëse bulbat blihen në gjendje pushimi, ato duhet kontrolluar para mbjelljes. Një bulb i shëndetshëm është i fortë, pa njolla të buta dhe pa erë kalbëzimi. Lëkura e jashtme mund të jetë e thatë, por brendësia duhet të ndihet e qëndrueshme. Bulbat e dëmtuar duhen larguar, sepse mund të përhapin probleme te të tjerët.

Në vazo, mbjellja është më fleksibël, sepse ena mund të zhvendoset në vend të mbrojtur. Kjo është veçanërisht e dobishme në rajone ku dimri sjell temperatura të ulëta dhe lagështi të vazhdueshme. Megjithatë edhe në vazo duhet shmangur mbjellja në substrat të ftohtë dhe të lagësht. Një fillim i ngrohtë dhe i ajrosur ndihmon rrënjëzimin.

Pas mbjelljes, nuk duhet pritur domosdoshmërisht lulëzim i menjëhershëm. Disa bulba kanë nevojë për një sezon për t’u vendosur dhe për të krijuar rrënjë të forta. Ky është proces normal dhe nuk tregon dështim. Durimi është pjesë e rëndësishme e kultivimit të kësaj bime.

Thellësia, distanca dhe teknika e mbjelljes

Bulbat zakonisht vendosen cekët, me majën ose qafën pak mbi sipërfaqen e tokës. Kjo i mbron nga lagështia e tepërt dhe imiton kushtet që bima preferon në vende të ngrohta. Mbjellja shumë e thellë mund të vonojë lulëzimin dhe të rrisë rrezikun e kalbëzimit. Në tokë të rëndë, mbjellja më e cekët është edhe më e rëndësishme.

Distanca mes bulbave duhet të lejojë ajrim dhe zhvillim të qetë. Një largësi prej disa centimetrash mes tyre është e dobishme për grupime dekorative, por nuk duhet krijuar mbingarkesë. Kur bulbat rriten dhe krijojnë anësorë, hapësira bëhet edhe më e rëndësishme. Dendësia e tepruar sjell konkurrencë për ujë, dritë dhe lëndë ushqyese.

Gropa e mbjelljes duhet të përgatitet me tokë të lirshme në fund. Nëse toka është e rëndë, mund të shtohet rërë e trashë ose zhavorr i imët për kullim më të mirë. Bulba vendoset me kujdes, pa u shtypur fort në substrat. Pas mbulimit të pjesshëm, toka ngjeshet lehtë vetëm sa të mos mbeten boshllëqe të mëdha ajri.

Ujitja pas mbjelljes duhet të jetë e kontrolluar. Një ujitje e lehtë ndihmon tokën të vendoset rreth rrënjëve, por nuk duhet krijuar lagështi e tepërt. Më pas pritet që toka të thahet pjesërisht para ujitjes së radhës. Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur bulba ende nuk ka rrënjë aktive.

Shumimi me ndarje bulbash

Shumimi më praktik bëhet me ndarjen e bulbave anësorë që formohen rreth bulbës kryesore. Kjo metodë ruan tiparet e bimës mëmë dhe jep rezultate më të parashikueshme. Ndarja duhet bërë vetëm kur grupi është bërë shumë i dendur ose kur bima ka disa vite në të njëjtin vend. Ndërhyrjet e shpeshta nuk janë të këshillueshme.

Koha më e mirë për ndarje është gjatë periudhës së pushimit, kur gjethet janë tharë natyrshëm. Në këtë fazë bulba ka grumbulluar energji dhe stresi i zhvendosjes është më i ulët. Bima nxirret me kujdes me pirun kopshti, jo me lopatë që mund të presë bulbat. Toka shkundet lehtë për të parë strukturën e grupit.

Bulbat anësorë ndahen vetëm nëse janë mjaftueshëm të formuar dhe kanë bazë të shëndetshme. Të vegjlit shumë të dobët mund të lihen pranë bulbës mëmë edhe për një sezon. Pas ndarjes, plagët duhet të thahen pak para rimbjelljes, sidomos në klimë të lagësht. Kjo ul rrezikun e infeksioneve kërpudhore.

Bulbat e ndarë mund të mos lulëzojnë menjëherë vitin e parë. Ata kanë nevojë të rriten, të krijojnë rrënjë dhe të arrijnë madhësi të mjaftueshme. Kujdesi i rregullt, pa teprime, i ndihmon të forcohen. Me kalimin e kohës, kjo metodë krijon koleksione të qëndrueshme dhe të shëndetshme.

Mbjellja në vazo dhe kujdesi pas shumimit

Vazoja duhet të jetë e thellë, e qëndrueshme dhe me kullim shumë të mirë. Substrati duhet të jetë i lehtë, me përzierje toke cilësore, rëre të trashë dhe pak kompost të pjekur. Bulbat nuk duhet të mbulohen plotësisht me shtresë të trashë dhe të lagësht. Qafa e bulbës duhet të qëndrojë në pozitë të ajrosur.

Pas ndarjes dhe rimbjelljes, bima nuk duhet plehëruar menjëherë me doza të forta. Rrënjët e dëmtuara ose të sapoformuara janë të ndjeshme ndaj kripërave të plehrave. Më mirë është të pritet shfaqja e rritjes aktive dhe pastaj të përdoret ushqim i lehtë. Kjo qasje ul stresin dhe përmirëson vendosjen.

Vazot me bulba të rinj duhet vendosur në vend të ndritshëm, por të mbrojtur nga shi i vazhdueshëm. Lagështia e tepërt pas ndarjes mund të jetë më e dëmshme se mungesa e përkohshme e ujit. Kontrolli i substratit me gishta është mënyra më e thjeshtë për të vendosur kur duhet ujitur. Sipërfaqja duhet të thahet para ujitjes së radhës.

Kur bima fillon të rritet rregullisht, kujdesi kalon në ritmin normal sezonal. Gjethet duhen lënë të zhvillohen plotësisht, sepse ato ushqejnë bulbën. Çdo bulb i ri duhet trajtuar si investim afatgjatë, jo si bimë që duhet të japë menjëherë maksimumin. Me një cikël të qetë dhe tokë të kulluar, shumimi bëhet i suksesshëm dhe i qëndrueshëm.